«Καλύτερη κυβέρνηση είναι αυτή που δεν κυβερνά καθόλου» ( R.W. Emerson )
Όταν οι άνθρωποι θα είναι έτοιμοι για κάτι τέτοιο, αυτή θα είναι η διακυβέρνηση που θα έχουν. Μια κυβέρνηση (σε οποιαδήποτε βαθμίδα και να βρίσκεται, τοπική ή κεντρική) είναι στην καλύτερη περίπτωση κάτι χρήσιμο για την κοινωνία. Στην πραγματικότητα όμως οι περισσότερες κυβερνήσεις είναι συχνά , και όλες οι κυβερνήσεις είναι μερικές φορές, ακατάλληλες.
Μπορεί μια κυβέρνηση βασιζόμενη μόνο στη δύναμη της πλειοψηφίας να είναι δίκαιη; Στις πλειοψηφίες εφαρμόζεται ο νόμος του γενικού συμφέροντος. Μπορεί όμως ο κάθε πολίτης έστω και για λίγο να εγκαταλείπει τη συνείδηση του στο νομοθέτη; Τότε γιατί να έχει συνείδηση;
Κάθε ψηφοφορία είναι ένα παιχνίδι όπως η ντάμα και το τάβλι, με μια ελαφριά χροιά ηθικής επάνω του, ένα παιχνίδι με σωστό και λάθος, με ηθικά ζητήματα και στοιχήματα να το συνοδεύουν. Οι διαθέσεις των ψηφοφόρων δεν είναι συγκεκριμένες. Συνήθως το ρίχνει στην τύχη χωρίς να έχει αίσθηση και πραγματικό συμφέρον να επικρατήσει το σωστό. Προτίθεται να αφήσει την πλειοψηφία να αποφασίσει γι’ αυτόν. Ακόμη και το να ψηφίζει κανείς για το σωστό ισοδυναμεί με το να μην κάνει τίποτα γι’ αυτό. Ένας φρόνιμος άνδρας δεν θα άφηνε το δίκαιο να είναι έρμαιο της τύχης ούτε θα εξέφραζε την ευχή να το δει να επικρατεί μέσω της ισχύος μιας πλειοψηφίας.
Εάν χίλιοι φέτος δεν πλήρωναν το φόρο τους, αυτό δε θα ήταν τόσο βάρβαρο όσο εάν τον πλήρωναν και έδιναν στην πολιτεία τα μέσα να διαπράττει τις αγριότητες της απέναντι στους πολίτες της. Αυτός είναι τελικά ο ορισμός της ειρηνικής επανάστασης, εάν μπορεί να γίνει. Πως μπορεί ένας πολίτης σε μια ελεύθερη κοινωνία να έχει το δικαίωμα να μη φορολογείται για κάτι που δε θέλει να συμμετέχει;
Και ποια είναι η αντίδραση της πολιτείας αν κάποιος αποφασίσει να μη συμμετέχει σε κάτι που πιστεύει ότι δεν τον εκπροσωπεί; Τον αντιμετωπίζει σαν σάρκα, αίμα και οστά που πρέπει να κλειδωθεί κάπου.
Το κράτος ουδέποτε χτυπά τη διάνοια ενός ανθρώπου, την πνευματική και την ηθική, μα μόνο το σώμα του, τις αισθήσεις του. Δεν διαθέτει ανώτερη νοημοσύνη ή τιμιότητα, αλλά ανώτερη σωματική δύναμη. Ποιος είναι ο δυνατότερος; Ποιος θα σου πει πώς να αναπνέεις; Πως μπορεί να σου επιβάλει τα θέλω της μια κυβέρνηση που στη χειρότερη περίπτωση το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να φυλακίσει το σώμα σου και μάλιστα να θεωρεί ότι απονέμει και δικαιοσύνη. Όταν έχεις να κάνεις με μια κυβέρνηση που λέει τα λεφτά σου ή τη ζωή σου γιατί να βιαστείς να της δώσεις τα λεφτά σου;
Μια κυβέρνηση δεν μπορεί να έχει απόλυτα δικαιώματα πάνω στο άτομο και την περιουσία του πέρα από αυτά που της παραχωρεί το ίδιο. Η πρόοδος από την απόλυτη στην περιορισμένη μοναρχία και από την περιορισμένη μοναρχία στη δημοκρατία είναι πρόοδος που οδηγεί στον πραγματικό σεβασμό του ατόμου. Ακόμη και ο Κομφούκιος θεωρούσε το άτομο θεμέλιο της αυτοκρατορίας.
Είναι η Δημοκρατία η τελευταία δυνατή βελτίωση στη διακυβέρνηση μιας κοινωνίας; Δεν είναι δυνατόν να γίνει ένα επιπλέον βήμα προς την αναγνώριση και ρύθμιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου; Δεν θα υπάρξει ποτέ μια αληθινά ελεύθερη και φωτισμένη πολιτεία, παρά μονάχα όταν αναγνωρίσει το άτομο ως υψηλότερη και ανεξάρτητη δύναμη, από την οποία εκπηγάζουν όλη η δική της δύναμη και εξουσία και στο οποίο φέρεται αναλόγως.
Το κείμενο είναι δομημένο με κομμάτια από το βιβλίο του Χένρυ Νταίηβιντ Θορώ με τίτλο «Πολιτική Ανυπακοή». Ο συγγραφέας αρνούμενος να πληρώσει φόρους στο Αμερικάνικο κράτος που υπέθαλπε τη δουλεία και διεξήγαγε έναν άδικο πόλεμο με το Μεξικό, φυλακίζεται. Αυτό που τελικά στο Θορώ φάνταζε αυτονόητο, στη σύγχρονη τουλάχιστον κοινωνία είναι αποτρόπαιο.
Η αντίσταση στην εξουσία έχει ταυτιστεί με προδοσία έναντι της θέλησης του κυρίαρχου λαού και της πλειοψηφίας. Ο Θορώ είχε πολύ καλά συνειδητοποιήσει – πράγμα που φαίνεται να διαφεύγει της προσοχής του σύγχρονου πολίτη – ότι ανάμεσα στο λαό και τον κυβερνήτη συνάπτεται ένα κοινωνικό συμβόλαιο. Όταν η πλευρά της κυβέρνησης δεν το τηρεί, η άλλη πλευρά οφείλει να αναλάβει δράση για να την πειθαναγκάσει να το τηρήσει ή για να την αντικαταστήσει άμεσα με μια άλλη.
Η Πολιτική Ανυπακοή είναι πολιτική παράβαση ανήθικων νομοθετημένων διαταγμάτων. Η έκφραση επινοήθηκε από τον Θορώ για να εκφράσει τη δική του αντίσταση στους νόμους ενός κράτους που υπέθαλπε τη δουλεία. Ο όρος «Πολιτική Ανυπακοή» όπως εφαρμόστηκε το 1919 κάλυπτε την παράβαση κάθε θεσπισμένου και ανήθικου νόμου. Εξέφρασε την τοποθέτηση εκτός νόμου ενός αντιστασιακού με έναν πολιτικό μη βίαιο τρόπο.
Λαζαρος Νικολαου
[email protected]
