Και εγένετο φως. Μετά από 17 εβδομάδες απεργιακών κινητοποιήσεων τα περισσότερα εκπαιδευτικά ιδρύματα άρχισαν να ανοίγουν τις πόρτες τους για το κοινό ή μάλλον για τους κοινούς θνητούς. Η απεργία πήρε τέλος, το αποτέλεσμα της όμως αμφιλεγόμενο.
Για να πετύχει μια απεργία το στόχο της πρέπει πρώτα απ’ όλα να πιστέψουν οι απεργοί ότι έχουν δίκιο. Δεύτερο, να λαμβάνεται υπόψη το γενικό καλό και όχι το ειδικό συμφέρον και τρίτον, να έχει τη συγκατάθεση (ακόμη και τη σιωπηλή) της κοινής γνώμης. Αν δεν συμβαίνουν αυτά, η κινητοποίηση είναι καταδικασμένη να αποτύχει.
Όταν σε πνίγει το δίκιο είσαι στις επάλξεις, τρως τα σίδερα, δεν απεργείς αλλά στέλνεις και τις καταστάσεις μισθοδοσίας στο λογιστήριο του Κράτους, ούτε παίρνεις άδεια ασθενείας και άδεια αιμοδοσίας. Δεν αγωνίζεσαι έτσι, ή μάλλον αγωνίζεσαι αλλά χάνεις και το όποιο δίκιο έχεις. Ειδικά όταν σε περιμένουν στη γωνία για να σε σταυρώσουν.
Τα Πανεπιστήμια είναι Οργανισμοί και οι Οργανισμοί δεν είναι κάτι γενικό, είναι οι εγκαταστάσεις, ο εξοπλισμός και κυρίως οι άνθρωποι που τα διαχειρίζονται. Η Κυβέρνηση ξεκίνησε την «αναβάθμιση» τους και προχώρα με γοργούς ρυθμούς, με λίστες διαθεσιμότητας και μαζικές απολύσεις. Είναι οι υπάλληλοι το πρόβλημα των Πανεπιστημίων; Αν υποθέσουμε ότι ναι, πρέπει να μειωθεί το προσωπικό, ποιος θα το αποφασίσει και με ποια κριτήρια;
Όσο καλή διάθεση και να έχει κανείς για τις προθέσεις περί εξυγίανσης των ανώτατων ιδρυμάτων, τα ερωτήματα είναι απόλυτα και θέλουν συγκεκριμένες απαντήσεις. Όταν φτάνεις σε απολύσεις προσωπικού σε έναν Οργανισμό (πχ επιχείρηση, Πανεπιστήμιο), υποτίθεται ότι πρώτα έχεις κάνει αξιολόγηση (η οποία θέλει χρόνο για να γίνει σωστά) και μετά προχωράς στα υπόλοιπα.
Κανείς δεν υπάρχει που να πιστεύει ότι όλα είναι καλώς καμωμένα στα Πανεπιστημιακά ιδρύματα της χώρας. Η θέση τους στις λίστες των διεθνών περιοδικών, αν εξαιρέσουμε κάποια συγκεκριμένα τμήματα δεν είναι και πολύ κολακευτική. Χιλιάδες φοιτητές κάθε χρόνο επιλέγουν να σπουδάσουν σε ξένα Πανεπιστήμια για πρώτο πτυχίο και κυρίως για μεταπτυχιακό τίτλο. Ο λόγος είναι ότι θεωρούν ότι ένα πτυχίο από Πανεπιστήμιο της Μεγάλης Βρετανίας ή της Γερμανίας θα τους δώσει επιπλέον πόντους στην εξέλιξη της επαγγελματικής τους καριέρας.
Να σημειωθεί εδώ ότι από άποψη επιστημονικού προσωπικού και παραγωγή γνώσης δεν είναι όλα τα ευρωπαϊκά Πανεπιστήμια σε καλύτερη μοίρα από όλα τα ελληνικά. Ποιο είναι όμως το μυστικό της επιτυχίας τους; Γιατί οι Βρετανοί ελκύουν εκατοντάδες χιλιάδες φοιτητές από όλο τον κόσμο; Κάποτε θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε ότι η αγγλική γλώσσα είναι ο κατεξοχήν «κράχτης» των φοιτητών, σήμερα όμως σχεδόν σε όλα τα πανεπιστημιακά ιδρύματα του κόσμου υπάρχουν αγγλόφωνα τμήματα.
Το μυστικό τους δεν είναι άλλο από την καλή οργάνωση. Έχουν καταφέρει να μετατρέψουν τα πανεπιστημιακά τους ιδρύματα σε μία οργανωμένη βιομηχανία γνώσης με τεράστια έσοδα ετησίως. Το μεγαλύτερο όμως πλεονέκτημα τους δεν είναι τόσο η εισαγωγή συναλλάγματος αλλά η προσέλκυση των καλύτερων μυαλών του κόσμου (συμπεριλαμβανομένων και των ελληνικών) τα οποία μετά τις σπουδές τους απορροφώνται από την εγχώρια αγορά εργασίας με πολλαπλά οφέλη για το Κράτος.
Ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα των ιδρυμάτων αυτών είναι η σύνδεση τους με την αγορά εργασίας, μάλιστα έχουν φτάσει σε σημείο να μετρούν – αξιολογούν τη θέση τους με βάση το βαθμό απορρόφησης των φοιτητών τους στην αγορά εργασίας. Τα ελληνικά Πανεπιστήμια σε αυτόν τον τομέα είναι ανύπαρκτα, δεν έχουν καμία σύνδεση με την αγορά εργασίας αν εξαιρέσει κανείς τα γραφεία διασύνδεσης.
Το πρόβλημα τους είναι καθαρά διοικητικό. Ποτέ μέχρι τώρα καμία εξουσία δεν επενέβη ουσιαστικά στη λειτουργία και στο αυτοδιοίκητο των Πανεπιστημίων. Με λίγα λόγια δηλαδή τα κατάφεραν από μόνοι τους να φτάσουν σε αυτά τα χάλια. Να θυμηθούμε εδώ ότι σε πολλά Πανεπιστήμια, το «καθηγητιλίκι» πέρναγε κληρονομικά ως παλιά τέχνη από μπαμπά σε γιο, από μαμά σε κόρη και το ανάποδο. Σαν τους παλιούς μαστόρους τους κτιστάδες. Μάστιγα έχει καταντήσει η μετατροπή τους σε προπύργια των κομμάτων που εκτρέφουν επαγγελματίες νεαρούς καριερίστες της πολιτικής, θύματα ουσιαστικά του συστήματος που αντί να αφιερωθούν στην επιστήμη τους επιδίδονται σε χωρίς νόημα πολιτικούς αγώνες διοχετεύοντας την ενέργεια της νιότης τους σε πολύχρωμες σημαίες.
Κανείς δεν θέλει την υποβάθμιση των κρατικών Πανεπιστημίων η οποία θα πλήξει κυρίως τους νέους που προέρχονται από λαϊκά στρώματα και δεν έχουν τη δυνατότατα να πληρώσουν για να σπουδάσουν, θα δώσει χώρο στα ιδιωτικά «επί πληρωμή» ιδρύματα που θα προσελκύουν με τη σειρά τους καλύτερους.
Η όποια κοινωνική κινητικότητα επετεύχθη από την δεκαετία του ‘80 και μετά κινδυνεύει να χαθεί. Οι αντιδράσεις στην κοινωνία θα είναι αλυσιδωτές. Τις κορυφαίες θέσεις εργασίας θα καταλαμβάνουν οι κατέχοντες και οι υπόλοιποι στην καλύτερη περίπτωση θα παίρνουν τη θέση τους κάπου στη μέση της διατροφικής αλυσίδας. Αν δεν αλλάξουν τα πράγματα στα ελληνικά Πανεπιστήμια θα καταλήξουν να σπουδάζουν σε αυτά αυτοί που δεν μπορούν να σπουδάσουν στο εξωτερικό.
Λάζαρος Νικολάου
[email protected]
