Είμαι κολλημένος μέρες τώρα και δεν ξέρω από πού να ξεκινήσω, τι να γράψω. Η αλήθεια είναι ότι αυτοί που γράφουν χρειάζονται ψυχοθεραπεία, αλλιώς γιατί να γράφουν.
Δύο επιλογές μου έρχονται στο μυαλό, να ξεκινήσω με κάτι κοινότυπο ή να μπω κατευθείαν στο θέμα. Όταν συναντάς πολλούς ανθρώπους καθημερινά και συχνά τους ίδιους ανθρώπους, εκπαιδεύεσαι χωρίς να το θέλεις στο να διαβάζεις τα πρόσωπα τους.
Τον τελευταίο καιρό ακούω συχνά για θλίψη, μιζέρια, απογοήτευση, αυτό που μπορώ να διακρίνω μοιάζει περισσότερο με σύγχυση. Σα να τα έχει χαμένα ο κόσμος, σα να μη ξέρει τι του φταίει. Έχει βγει από τη ρέγουλα του.
Ακόμη όμως και να μην έχεις αυτήν την εμπειρία, από ένστικτο και μόνο μπορείς να καταλάβεις λίγο πολύ ποιον έχεις απέναντι σου. Και σε ρωτώ σύντροφε μνημονιακέ, είναι φάτσες αυτές της τρόικας που σου εμπνέουν σιγουριά για το μέλλον; Δείχνουν ότι δίνουν πραγματική μάχη για τα συμφέροντα σου; Για να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής σου;
Καταρχάς, πριν πούμε για τις οικονομικές θεωρίες, θα πρέπει να εκφράσουμε τη λύπη μας γι’ αυτούς τους ανθρώπους και τις οικογένειες τους. Έχουν χάσει το νόημα και την ουσία της ζωής τους. Είναι δουλειά τώρα αυτή; Τι δουλειά κάνεις; Είμαι τροϊκανός και καταστρέφω οικονομίες και λαούς. Πώς να ηρεμήσει το πνεύμα σου.
Δύο είναι οι οικονομικές θεωρίες που έχουν επικρατήσει και εναλλάσσονται κάθε περίπου τριάντα – σαράντα χρόνια. Η θεωρία του Κέινς, ο οποίος υποστήριξε ότι σε περίοδο κρίσης θα πρέπει να παρέμβει το κράτος και χρηματοδοτώντας την οικονομία και τις επιχειρήσεις, να δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας, και η οικονομική σχολή του Σικάγου του Μίλτον Φρίντμαν, ο οποίος πίστευε στην ικανότητα αυτορρύθμισης της αγοράς, στην αποφυγή κάθε μορφής κρατικού παρεμβατισμού με ταυτόχρονη μείωση φορολογίας.
Ο Φρίντμαν πίστευε ότι η οικονομική κρίση είναι ένα γεγονός καταστροφής και ταυτόχρονα μια ευκαιρία για μεγάλες αλλαγές, λόγω του ότι ο φόβος των πολιτών για κάτι χειρότερο τους κάνει ανεκτικούς και απαθείς στις μεταρρυθμίσεις. Είναι αυτός που εφάρμοσε το δόγμα του Σοκ στη Χιλή ρίχνοντας την κυβέρνηση του σοσιαλιστή Αγιέντε και εγκαθιστώντας την δικτατορία του Πινοσέτ.
Δυστυχώς τα πράγματα δεν είναι τόσο μακριά από εδώ, το δόγμα του Σοκ εφαρμόζεται στη χώρα μας με πολύ μεγάλη επιτυχία και μάλιστα όχι από κάποια δικτατορία, αλλά από δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση. Αυτό και μόνο εγείρει ερωτήματα για τη λειτουργία της δημοκρατίας, κυρίως ως προς ποιος συμμετέχει και με ποια διαδικασία.
Μεγάλη ιστορία θα μου πεις, το ποιοι πολίτες έχουν δικαίωμα συμμετοχής στην απόφαση, και θα συμφωνήσω σύντροφε μνημονιακέ, μεγάλη κουβέντα και δε θα την κάνουμε τώρα.
Με τη διαδικασία συμμετοχής όμως τι γίνετε; Αρκεί η ψήφος σε κάθε εκλογές για να σε απαλλάξει από την ευθύνη του χρέους; Γιατί το δικαίωμα στην απόφαση είναι και ευθύνη και βάρος τα οποία δεν τα μεταθέτουμε στους άλλους άπαξ και για μια τετραετία.
Η δημοκρατία (με την έννοια της συναπόφασης) δεν μοιράζει την ευθύνη ούτε απαλύνει τον πόνο. Η πορεία του καθένα από μας είναι αποκλειστικά προσωπική του υπόθεση όπως και το χρέος απέναντι στον εαυτό του και τους ανθρώπους που επηρεάζει. Το πραγματικό καθήκον ενός δημοκράτη είναι να παραμένει ενεργός σε κάθε πτυχή της ζωής του.
Η σύγχυση στο μυαλό μας δημιουργείται όταν όλη την ημέρα και κάθε μέρα βομβαρδιζόμαστε από πληροφορίες για το πώς θα λύσουμε τα προβλήματα που μας απασχολούν. Αποτέλεσμα αυτού να πιστεύουμε στο τέλος ότι θα πέσει το σύμπαν να μας πλακώσει.
Στη γλώσσα της διοίκησης λένε ότι η μισή δουλειά είναι η καταγραφή. Δοκιμάστε να πάρετε ένα χαρτί και να γράψετε αυτά που σας απασχολούν. Οι ειδικοί λένε ότι καταγράφοντας τα, ανακαλύπτεις ότι είναι λιγότερα, και ότι βάζοντας τα σε μια σειρά είναι πιο εύκολο να βρεις λύσεις.
Λάζαρος Νικολάου
[email protected]
