Δεν είναι εύκολο να γνωρίσει κανείς από κοντά το ρινόκερο της Σουμάτρα. Πρόκειται για ένα από τα σπανιότερα ζώα του κόσμου, με πληθυσμό που δεν υπερβαίνει τα 200 άτομα. Αν και δεν είναι καθόλου δύσκολο να τον διακρίνει κανείς, καθώς ο ενήλικος ρινόκερος ζυγίζει 600-700 κιλά, το συναπάντημά του δεν είναι εύκολη υπόθεση. Κι αυτό καθώς είναι μοναχικό ζώο, που διαβιεί σε υγρό τροπικό δάσος, δύσκολα προσβάσιμο. Όπως μας εξηγεί ο φωτογράφος Stephen Belcher, «Δεν μπορεί να δουλέψει κανείς εύκολα στη ζούγκλα.
Η βλάστηση είναι τόσο πυκνή, που είναι πολύ δύσκολο όχι μόνο να τραβήξεις φωτογραφίες αλλά απλά και μόνο να τη διαπεράσεις. Ο ρινόκερος όμως διαθέτει ογκώδες και μακρύ σώμα, τέλεια προσαρμοσμένο να κινείται στο τροπικό δάσος, ενώ χρησιμοποιεί το κέρατο που έχει στο ρύγχος για ν’ανοίγει δρόμο, παραμερίζοντας επίφυτα, θάμνους και πόες. Εγώ όμως δεν μπορούσα να προχωρήσω μέσα από την πυκνή βλάστηση. Η θερμοκρασία ήταν πολύ υψηλή, η υγρασία μεγάλη και οι βδέλλες άφθονες. Όσο προσεκτικός κι αν είσαι, πρέπει κάθε βράδυ να βγάζεις από πάνω σου δεκάδες βδέλλες που σου ρουφούν το αίμα».
Ο ρινόκερος της Σουμάτρα είναι, όπως αναφέραμε ήδη, μοναχικό και δύστροπο ζώο. Ωστόσο, είναι υποχρεωμένος να επικοινωνεί περιστασιακά με τα άλλα άτομα της ομάδας του, υπόθεση όχι και τόσο εύκολη. Σε αντίθεση με την αδύναμη όρασή τους, η όσφρηση και η ακοή των ρινόκερων είναι ισχυρές. Ο ήχος τούς βοηθά να επικοινωνούν μεταξύ τους. Ίσως γι’ αυτό ο ρινόκερος της Σουμάτρα θεωρείται ο πιο μελωδικός από τα πέντε γνωστά είδη.
Περίπου 200 ρινόκεροι είναι ό,τι έχει απομείνει από τα ογκώδη φυτοφάγα θηλαστικά που παλαιά ήταν τόσο διαδεδομένα στη Σουμάτρα. Στο Εθνικό Πάρκο Way Kambas ο φωτογράφος Stephen Belcher απαθανάτισε μερικούς μικρούς ρινόκερους που ζουν ακόμη σε άγρια κατάσταση. Παρόλο που είναι μοναχικά ζώα, κατάφερε να τους πλησιάσει μιμούμενος το τραγούδι τους
Τα ζώα αυτά χρησιμοποιούν τρεις διαφορετικούς ήχους: ένα ασθενικό «πιπ», έναν άλλο ήχο που αποκαλείται συχνά «τραγούδι της φάλαινας», επειδή μοιάζει με τη γνωστή παραπονιάρικη μελωδία της καμπούρας (μεγάπτερης) φάλαινας κάτω από το νερό, και, τέλος, ένα σφύριγμα.
«Μπορώ να διαβεβαιώσω ότι ο ρινόκερος χρησιμοποιεί πολύ και τους τρεις φθόγγους. Ιδιαίτερα μια θηλυκιά είχε γοητευτεί τόσο από τις προσπάθειες που έκανα να μιμηθώ τη φωνή της, που μπορούσαμε να «κουβεντιάζουμε» πάνω από μισή ώρα καθώς την ακολουθούσα μέσα στη ζούγκλα και τη φωτογράφιζα. Υποθέτω ότι της άρεσε η φωνή μου» συμπληρώνει ο Stephen Belcher.
Ο φωτογράφος κατάφερε να πλησιάσει το ρινόκερο πιθανότατα επειδή τα ζώα του Εθνικού Πάρκου Way Kambas δεν παραξενεύονται όταν τα παρακολουθούν άνθρωποι. Έχουν απομείνει τόσο λίγα, που κάθε άτομο έχει ιδιαίτερη σημασία. Έχουν συνηθίσει την εξέταση, σε τακτά χρονικά διαστήματα, από τον κτηνίατρο. Υπομένουν δε αδιαμαρτύρητα την παραμονή τους στον ειδικά διαμορφωμένο χώρο όπου τα μετρούν, τα ζυγίζουν και τα εξετάζουν. Εξάλλου, γύρω από το χώρο αυτό φροντίζουν να τους αφήνουν τακτικά τροφή.
Δεν πρόκειται όμως για εξημερωμένα ζώα. Μόλις απομακρυνθούν από εκεί επιστρέφουν στην άγρια κατάσταση. Προτιμούν τη μοναχική ζωή, δεν συναθροίζονται παρά μόνο κατά την περίοδο της αναπαραγωγής και συχνά γίνονται επιθετικά. «Πριν φτάσω στην περιοχή, η Ρόζα, ο θηλυκός ρινόκερος με τον οποίο “κουβέντιαζα”, είχε σπάσει το πόδι του επικεφαλής της Διεθνούς Οργάνωσης για τη Διάσωση του Ρινόκερου. Πέρασε αρκετός καιρός πριν αποδεχθεί την παρουσία μου ως νέο και ξένο στοιχείο στον κόσμο της» σημειώνει ο Stephen Belcher.
30.000 δολάρια το κιλό
Πριν από μερικές εκατοντάδες χρόνια ο ρινόκερος της Σουμάτρα αποτελούσε πολυπληθές είδος, με αποτέλεσμα τον απηνή διωγμό του από τους ιδιοκτήτες φυτειών, επειδή κατέστρεφε τις σοδειές τους. Σήμερα η αποψίλωση του τροπικού δάσους και η λαθροθηρία έχουν περιορίσει δραστικά τον αριθμό του. Λαθροθηρία που εξακολουθεί, καθώς το κέρατό του (στοιχίζει σήμερα γύρω στα 30.000 δολάρια το κιλό) αποτελεί πολύτιμο συστατικό για την παρασκευή παραδοσιακών κινεζικών φαρμάκων.
Όμως, το παράνομο κυνήγι δεν είναι τόσο καλά οργανωμένο όπως στην Αφρική, καθώς οι λαθροκυνηγοί δρουν μεμονωμένα. Πάντως η απειλή υφίσταται. Ο φωτογράφος την έζησε από κοντά όταν ακολουθούσε στη δουλειά τους φύλακες του εθνικού πάρκου. «Εργάζονται πολύ σκληρά. Είναι στη ζούγκλα 16-20 μέρες το μήνα και πρέπει διαρκώς να προσέχουν να μην πέσουν κι οι ίδιοι στις παγίδες που έχουν στήσει οι λαθροκυνηγοί, όπως λάκκους με βέλη. Ένας από τους φύλακες βρέθηκε με βέλος στο λαιμό, αλλά ευτυχώς επέζησε. Εργάζονται σκληρά για να σώσουν τους ρινόκερους, ενώ οι ντόπιοι έχουν αρχίσει να καταλαβαίνουν ότι ζωντανοί οι ρινόκεροι έχουν πολύ μεγαλύτερη αξία από τους σκοτωμένους» καταλήγει ο Stephen Belcher, που δηλώνει αισιόδοξος για την επιβίωση του είδους.
