Ανησυχία προκαλούν οι διαπιστώσεις της Εθνικής Επιστημονικής Επιτροπής Διαχείρισης και Ελέγχου της Ευλογιάς των Αιγοπροβάτων, καθώς αποκαλύπτονται εκτεταμένες παραβάσεις των εθνικών μέτρων βιοασφάλειας και χρήση μη αδειοδοτημένων εμβολίων στη χώρα.
Σύμφωνα με την Επιτροπή, παρά τις σαφείς οδηγίες της Πολιτείας και της επιστημονικής κοινότητας, εντοπίζονται περιπτώσεις παράνομων εμβολιασμών με μη εγκεκριμένα ανοσολογικά προϊόντα, αλλά και αδήλωτες εκτροφές με κρούσματα της νόσου — είτε από φυσική μόλυνση είτε πιθανώς από τη χρήση αυτών των προϊόντων. Η κατάσταση επιβαρύνεται από την ελλιπή εφαρμογή των μέτρων βιοασφάλειας στις εκτροφές, γεγονός που έχει οδηγήσει σε «άναρχη και πολυπαραγοντική αλλοίωση» της επιδημιολογικής εικόνας της νόσου στη χώρα.
Σύσταση ανεξάρτητης Επιστημονικής Επιτροπής
Στις 27 Οκτωβρίου 2025, με απόφαση του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, συστάθηκε η Εθνική Επιστημονική Επιτροπή Διαχείρισης και Ελέγχου της Ευλογιάς (ΕΕΕΔΕΕ), με στόχο τη συγκέντρωση, ανάλυση και αξιολόγηση όλων των διαθέσιμων στοιχείων για την εξάπλωση της λοίμωξης και την εισήγηση επιστημονικά τεκμηριωμένων μέτρων αντιμετώπισης.
Η Επιτροπή λειτουργεί χωρίς οικονομική επιβάρυνση για το Υπουργείο, ενώ η εφαρμογή των εισηγήσεών της θα εξεταστεί από την Πολιτεία, λαμβάνοντας υπόψη οικονομικούς, κοινωνικούς και εμπορικούς παράγοντες.
Προειδοποίηση για τον εμβολιασμό και τις οικονομικές επιπτώσεις
Η ΕΕΕΔΕΕ επισημαίνει ότι η εφαρμογή εμβολιασμών στη χώρα μπορεί να επιδεινώσει την κατάσταση, ειδικά υπό τις παρούσες συνθήκες χαμηλής βιοασφάλειας. Παρότι ο ιός δεν μεταδίδεται στους ανθρώπους, η φήμη ή η πληροφορία ότι προϊόντα προέρχονται από μολυσμένα ζώα μπορεί να πλήξει σοβαρά την εμπορευσιμότητα.
Υπενθυμίζεται ότι το θετικό εμπορικό ισοζύγιο των ελληνικών εξαγωγών ζωοκομικών προϊόντων από πρόβατα (όπως φέτα, γιαούρτι και κρέας) υπερβαίνει το ένα δισεκατομμύριο ευρώ ετησίως — ποσό πολλαπλάσιο του κόστους αποζημίωσης για τις εκτροφές όπου έχουν εντοπιστεί κρούσματα.
«Καμία χώρα δεν εξάλειψε τη νόσο μέσω εμβολιασμών»
Η Επιτροπή τονίζει ότι δεν υπάρχει εγκεκριμένο από την ΕΕ ή την Ελλάδα εμβόλιο που να μπορεί να προλάβει αποτελεσματικά τη λοίμωξη ή να διαχωρίζει τα εμβολιασμένα από τα φυσικώς μολυσμένα ζώα.
Αναφέρει επίσης ότι σε καμία χώρα παγκοσμίως όπου εφαρμόστηκαν εμβολιασμοί, η ευλογιά δεν εξαλείφθηκε — αντιθέτως, η νόσος κατέστη ενδημική, με συνέπειες όπως συνεχιζόμενες θανατώσεις, μείωση παραγωγής και διασπορά του ιού.
«Δεν υπάρχει λόγος να επαναληφθεί στη χώρα μας μια αποτυχία που ήδη καταγράφηκε αλλού», υπογραμμίζει η ΕΕΕΔΕΕ, επισημαίνοντας ότι τα κράτη που δοκίμασαν εμβολιασμούς δεν εξάγουν προϊόντα της ποιότητας και του εύρους των ελληνικών, όπως η φέτα.
«Μοναδική στρατηγική η αυστηρή βιοασφάλεια»
Η Επιτροπή χαρακτηρίζει την τήρηση των μέτρων βιοασφάλειας ως τη μόνη αποτελεσματική στρατηγική για την πρόληψη και την εξάλειψη της νόσου. Παράλληλα, επιδιώκει να καταγράψει την πραγματική επιδημιολογική εικόνα, ώστε να προτείνει «ανακουφιστικά αλλά αυστηρά μέτρα», που θα επιβραβεύουν τους συνεπείς παραγωγούς και θα διασφαλίζουν τη βιωσιμότητα του κλάδου.
Ως «έσχατη λύση», δεν αποκλείεται ο εμβολιασμός, εφόσον πληρούνται αυστηρές προϋποθέσεις και ελεγχθεί πλήρως το πλαίσιο εφαρμογής του.
Έκκληση για ευθύνες και προετοιμασία για επόμενες απειλές
Η ΕΕΕΔΕΕ ζητά από την Πολιτεία να εντοπίσει και να αποδώσει ευθύνες σε όσους παραπλάνησαν ή συνέβαλαν στη διαστρέβλωση της επιδημιολογικής εικόνας.
Ταυτόχρονα, προειδοποιεί ότι νέα, σοβαρότερα νοσήματα απειλούν την ελληνική κτηνοτροφία, καθιστώντας αναγκαία την άμεση ενίσχυση των μηχανισμών βιοασφάλειας και ελέγχου.
