Το μη επανδρωμένο σκάφος Venus Express της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Διαστήματος (ESA) ανίχνευσε πέτρωμα γρανίτη στην επιφάνεια της Αφροδίτης. Σύμφωνα με μια νέα θεωρία που έχει διατυπωθεί, η παρουσία γρανίτη συνεπάγεται και την ύπαρξη κάποιων ειδικών βακτηρίων. Ως εκ τούτου, κάποια μορφή ζωής θα πρέπει να είχε προϋπάρξει στο γειτονικό μας πλανήτη. Η υπερβολικά υψηλή θερμοκρασία όμως που επικρατεί στην επιφάνεια του δίδυμου αδελφού του πλανήτη μας είναι απαγορευτική για την εμφάνιση οποιασδήποτε μορφής ζωής. Ωστόσο, δεν μπορεί να αποκλειστεί η επιβίωση βακτηρίων στα πυκνά νέφη που περιβάλλουν την ατμόσφαιρα της Αφροδίτης, όπου η θερμοκρασία είναι αισθητά πιο χαμηλή.
Μια νέα ανακάλυψη του Venus Express αναζωπύρωσε τις συζητήσεις των επιστημόνων για την ύπαρξη ή μη ζωής στο γειτονικό μας πλανήτη. Η επιφανειακή θερμοκρασία της Αφροδίτης προσεγγίζει σήμερα τους 500ºC. Επομένως, η ύπαρξη οποιασδήποτε μορφής ζωής, όπως τουλάχιστον τη γνωρίζουμε, θεωρείται αδιανόητη. Μετρήσεις ωστόσο που διενεργήθηκαν από το ευρωπαϊκό εξερευνητικό σκάφος καταδεικνύουν ότι οι συνθήκες παλαιότερα θα πρέπει να ήταν εντελώς διαφορετικές. Αν τότε είχαν δημιουργηθεί και αναπτυχθεί βακτήρια, αυτά ενδεχομένως να μεταφέρθηκαν μέσω του ανέμου στα πυκνά στρώματα νεφώσεων που περιβάλλουν τον πλανήτη, διαθέτοντας παράλληλα τον ικανό και αναγκαίο χρόνο προσαρμογής και, εν τέλει, επιβίωσης στο συγκεκριμένο περιβάλλον.
Από τη μέχρι στιγμής χαρτογράφηση του νότιου ημισφαιρίου αλλά και από προηγούμενες έρευνες παρέχονται ενδείξεις ότι στο απώτερο παρελθόν της η Αφροδίτη έμοιαζε πολύ περισσότερο με τη Γη, με ένα ενεργό σύστημα τεκτονικών πλακών, ίσως ακόμη και ωκεανούς. Πολύ περισσότερο όμως, και για πρώτη φορά, εκτιμάται ότι μπορεί να υπάρχει γρανίτης σε άλλο πλανήτη πέραν της Γης.
Ηφαιστειογενή πετρώματα υπάρχουν παντού. Η Αφροδίτη βρίθει ηφαιστείων και κρατήρων, ενώ πάρα πολλές είναι και οι μορφολογικές κοιλάδες με απορροές και αποθέσεις ηφαιστειακής λάβας. Ωστόσο, ο γρανίτης, που είναι πλουτωνικό πέτρωμα και σχηματίζεται σε μεγαλύτερα βάθη, δίνοντας λαβές για υποψία υδροθερμικής δραστηριότητας, σπανίζει. Για τη δημιουργία αυτού του πετρώματος απαιτείται τεκτονική δραστηριότητα καθώς και η ύπαρξη νερού.
Σύμφωνα με τον καθηγητή Γεωλογίας στο Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης, Minik Rosing, η παρουσία γρανίτη συνεπάγεται και την ύπαρξη ζωής με τη μορφή κυανοβακτηρίων, που δεσμεύουν διοξείδιο του άνθρακα και απελευθερώνουν οξυγόνο.
Η επιφάνεια της Αφροδίτης είναι σήμερα καυτή. Εφόσον όμως αποδεχθούμε ότι στο απώτερο παρελθόν της είχε ωκεανούς και ηπείρους, δεν αποκλείεται να εμφανίστηκαν πρωτόγονοι μικροοργανισμοί που στη συνέχεια μετανάστευσαν με κάποιο τρόπο σε ύψος 50 χιλιομέτρων προς την ατμόσφαιρα, όπου οι συνθήκες είναι ευνοϊκότερες. Σε αυτό το ύψος η θερμοκρασία πέφτει στους 30-70ºC, ενώ η ατμοσφαιρική πίεση προσομοιάζει με αυτή που επικρατεί στην επιφάνεια της Γης.
Στα νέφη της Αφροδίτης υπάρχουν σταγονίδια θειικού οξέος. Tο γεγονός αυτό καθεαυτό δεν καθιστά απαγορευτική την ανάπτυξη μορφών ζωής, διότι γνωρίζουμε πολλούς μικροοργανισμούς στον πλανήτη μας που ζουν σε τέτοια αφιλόξενα περιβάλλοντα.
Εξατμίστηκαν οι ωκεανοί;
Η Αφροδίτη είναι ο πλέον θερμός πλανήτης του ηλιακού μας συστήματος, διαθέτοντας ελάχιστη ποσότητα υδρατμών στην ατμόσφαιρα. Εκτός από την παρουσία του γρανίτη, άλλη μια ένδειξη συνηγορεί στην πάλαι ποτέ ύπαρξη ωκεανών στο γειτονικό μας πλανήτη.
Η ποσότητα δευτέριου (D), που είναι βαρύ ισότοπο υδρογόνου, σε σχέση με την ποσότητα του συνηθισμένου υδρογόνου στους υδρατμούς της Αφροδίτης είναι έως και 150 φορές μεγαλύτερη από ό,τι στους δικούς μας ωκεανούς. Το στοιχείο αυτό παραπέμπει σε διαδικασία ισχυρής εξάτμισης, που έλαβε χώρα στην Αφροδίτη. Κι αυτό καθώς το νερό με το ελαφρύ ισότοπο υδρογόνου (Η) εξατμίζεται πολύ ευκολότερα.
Η διαφυγή νερού σε αέρια μορφή συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Το εξερευνητικό σκάφος Venus Express διαπίστωσε ότι υπάρχει ένα σταθερό ρεύμα ατόμων υδρογόνου και οξυγόνου στη σκοτεινή πλευρά του πλανήτη, σε αναλογία που προσδιορίζεται σε δύο άτομα υδρογόνου και ένα άτομο οξυγόνου (H2O).
H Γη και η Αφροδίτη αποκαλούνται συχνά «δίδυμοι πλανήτες». Και όχι τυχαία. Μοιάζουν τόσο στο μέγεθος όσο και στην πυκνότητα, ενώ, λίγο πολύ, οι συνθήκες κάτω από τις οποίες ξεκίνησαν θεωρούνται παρόμοιες. Το ερώτημα που τίθεται αφορά στην τόσο διαφορετική εξέλιξή τους καθώς και στη σημαντική διαφοροποίηση των χαρακτηριστικών τους. Πολλά κλιματικά μοντέλα έχουν σχεδιαστεί από τους επιστήμονες, προκειμένου να δοθούν απαντήσεις στα συγκεκριμένα ερωτήματα. Με την πάροδο του χρόνου τελειοποιήθηκαν και έγιναν πιο αναλυτικά. Όμως πολλά ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα.
Ο David Grinspoon, του εξωβιολογικού ερευνητικού προγράμματος της NASA και ο πλέον ειδικός στις έρευνες της Αφροδίτης, υπενθυμίζει ότι τα σημερινά μοντέλα δεν μπορούν να απαντήσουν με βεβαιότητα ως προς την ταχύτητα εξάτμισης του νερού στο γειτονικό μας πλανήτη. Τα κλιματικά μοντέλα υπαινίσσονται την εξαφάνιση του νερού τη χρονική περίοδο των πρώτων 600 εκατομμυρίων ετών. Λόγω της αβεβαιότητας των μοντέλων, ο David Grinspoon δεν μπορεί να αποκλείσει την υπόθεση περί ύπαρξης ωκεανών για χρόνο μεγαλύτερο, που μπορεί να προσεγγίζει και τα 2 δισεκατομμύρια χρόνια.
