Διαστάσεις παγκόσμιας επιδημίας λαμβάνει στις μέρες μας ο σακχαρώδης διαβήτης, καθώς ο αριθμός των ατόμων που πάσχουν από αυτόν έχει σχεδόν διπλασιαστεί: συγκεκριμένα, σύμφωνα με τα στοιχεία της Διεθνούς Ομοσπονδίας Διαβήτη (International Diabetes Federation – I.D.F.), ενώ το 2000 τα άτομα με διαβήτη διεθνώς έφταναν τα 151 εκατομμύρια, σήμερα ξεπερνούν τα 280!
Το πλέον απογοητευτικό, όμως, είναι ότι η «έκρηξη» αυτή αναμένεται να συνεχιστεί και τα επόμενα χρόνια, καθώς οι ειδικοί εκτιμούν ότι μέχρι το 2025 ο αριθμός των ατόμων με διαβήτη θα φτάσει τα 380 εκατομμύρια, δηλαδή το 7,1% του ενήλικου πληθυσμού (άνω των 20 ετών)! Ο διαβήτης, που χαρακτηρίζεται από τους ειδικούς ως «ύπουλος», καθώς τα πρώτα χρόνια μπορεί να δρα κρυφά, χωρίς να εκδηλώνει συμπτώματα, αποτελεί τη βασική αιτία θανάτου για περίπου 3,8 εκατομμύρια άτομα ετησίως σε παγκόσμιο επίπεδο και συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών επεισοδίων, νεφρικής ανεπάρκειας, διαβητικής νευροπάθειας, μόνιμων βλαβών του αμφιβληστροειδούς (ενίοτε τύφλωση) και άλλων σοβαρών επιπλοκών.
Μια από τις συχνότερες και σοβαρότερες επιπλοκές της νόσου είναι το διαβητικό πόδι (προηγείται του ακρωτηριασμού). Σύμφωνα με τα στοιχεία της Διεθνούς Ομοσπονδίας Διαβήτη, σήμερα υπολογίζεται ότι πραγματοποιείται ένας ακρωτηριασμός των κάτω άκρων κάθε 30 δευτερόλεπτα σε διεθνές επίπεδο!
Οι κύριοι παράγοντες που οδηγούν στον ακρωτηριασμό είναι τα έλκη των κάτω άκρων. Υπολογίζεται ότι το 25 % των ατόμων με διαβήτη θα εμφανίσει έλκος στα κάτω άκρα έστω μία φορά κατά τη διάρκεια της ζωής τους. Στατιστικά, 1.000.000 άτομα με σακχαρώδη διαβήτη αναγκάζονται να υποβληθούν σε ακρωτηριασμό ενός άκρου τους σε ετήσια βάση.
Με αυτά τα δεδομένα, η Ελληνική Εταιρεία Μελέτης Παθήσεων Διαβητικού Ποδιού (Ε.ΜΕ.ΔΙ.Π.), σε συνεργασία με την Ιατρική Σχολή του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, διοργάνωσε τη 10η Πανελλήνια Διημερίδα με θέμα «Διαβητικό Πόδι – Έλκη στα Κάτω Άκρα – Πρόληψη Ακρωτηριασμών», στις 21 – 23 Οκτωβρίου 2011 στην Αλεξανδρούπολη (ξενοδοχείο THRAKI PALACE).
Τα παραπάνω τόνισαν σε συνέντευξη τύπου, με αφορμή τη διεξαγωγή της Διημερίδας, ο Πρόεδρος της Ε.ΜΕ.ΔΙ.Π., Παθολόγος με εξειδίκευση στο Σακχαρώδη Διαβήτη, Διευθυντής Παθολογικού Τμήματος & Διαβητολογικού Κέντρου, Γενικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» κ. Χρήστος Μανές, ο Γ. Γραμματέας της Ε.ΜΕ.ΔΙ.Π., Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας, Α΄ Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών & Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών «ΛΑΪΚΟ» κ. Νικόλαος Τεντολούρης και ο Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας, Υπεύθυνος του Εξωτερικού Ιατρείου Διαβητικού Ποδιού, Β’ Παθολογική Κλινική, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης κ. Νικόλαος Παπάνας.
Όπως υπογράμμισαν οι ειδικοί, οι χρόνιες αγγειακές επιπλοκές του διαβήτη αν δεν αντιμετωπιστούν έγκαιρα μπορεί να αποβούν μοιραίες και, με αυτό το δεδομένο, τα προβλήματα που προκύπτουν από τα πόδια αποτελούν την πιο τρομακτική απειλή.
Προδιαθεσικοί παράγοντες για ακρωτηριασμό των κάτω άκρων σε διαβητικούς ασθενείς είναι τα έλκη και η γάγγραινα. Εκτός από το τεράστιο κοινωνικό κόστος, στα προβλήματα του ποδιού υπάρχει και το οικονομικό κόστος, το οποίο, σύμφωνα με τις προβλέψεις των ειδικών, αναμένεται σύντομα να γίνει δυσβάστακτο για όλα τα συστήματα υγείας, αν δε ληφθούν μέτρα πρόληψης.
Σε ό,τι αφορά τη χώρα μας, υπολογίζεται ότι το ετήσιο κόστος ανά ασθενή με διαβητικό πόδι είναι περίπου 6.000 Ευρώ, ενώ το κόστος του ακρωτηριασμού κάτω άκρου (κάτω από το γόνατο) ανέρχεται σε περίπου 22.000 Ευρώ, τη στιγμή που κάθε χρόνο πραγματοποιούνται σε Ελληνικό έδαφος 2.000 – 3.000 ακρωτηριασμοί. Επιπλέον, σύμφωνα με υπολογισμούς του Τομέα Οικονομικών της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης, το συνολικό ετήσιο κόστος του διαβητικού ποδιού χωρίς ακρωτηριασμό ανέρχεται σε 200-250 εκατομμύρια Ευρώ.
Οι διεθνείς Οργανισμοί, ανέφεραν οι ομιλητές, συστήνουν δύο τρόπους αποφυγής των επιπλοκών του διαβητικού ποδιού και, ταυτόχρονα, του τεράστιου οικονομικού και κοινωνικού τους κόστους:
Α) Πρόληψη έλκους στα κάτω άκρα: κόστος ελάχιστο, αρκεί να εντοπισθούν σε εθνικό επίπεδο τα άτομα που μπορούν να αναπτύξουν έλκος, τα οποία είναι άτομα με διαβητική νευροπάθεια, που δεν αντιλαμβάνονται τον πόνο, το θερμό κτλ. Τους λείπει, δηλαδή, η προστατευτική αίσθηση του πόνου που προειδοποιεί ότι υπάρχει μια βλάβη στο πόδι. Υπολογίζεται ότι στον Ελληνικό χώρο υπάρχουν 240.000 – 300.000 άτομα με νευροπάθεια που διατρέχουν υψηλό κίνδυνο για την ανάπτυξη έλκους. Πρώτη μέριμνα: Οδηγίες για την αποφυγή μικροτραυματισμών.
Β) Πρόληψη γάγγραινας: η γάγγραινα οφείλεται σε απόφραξη αγγείου που οδηγεί το πόδι, ή ένα δάκτυλο, σε νέκρωση. Το άκρο γίνεται μελανό. Είναι αποτέλεσμα της αθηρωμάτωσης, που υπάρχει έντονη σε διαβητικούς ασθενείς. Περίπου 120.000 χιλιάδες άτομα στην Ελλάδα εμφανίζουν αγγειακά προβλήματα που μπορεί να καταλήξουν σε γάγγραινα. Ο εντοπισμός των ατόμων αυτών και η τήρηση των ιατρικών οδηγιών, με πιο σημαντική την διακοπή του καπνίσματος, μπορούν να σώσουν πολλά πόδια.
Εφόσον κάθε άτομο με σακχαρώδη διαβήτη ελέγχει κάθε μέρα τα πόδια του για τυχόν έλκη ή αλλαγή του χρώματος (προς το σκούρο) και αναφέρεται αμέσως στο γιατρό του, η έγκαιρη αντιμετώπιση μπορεί να απαλλάξει το άτομο αυτό από τον κίνδυνο του ακρωτηριασμού. Οποιοσδήποτε πόνος στα κάτω άκρα, οποιαδήποτε σχισμή, ιδίως στα πέλματα, πρέπει να αναφέρεται άμεσα στο θεράποντα ιατρό. Πόδια που ελέγχονται καθημερινά δεν εμφανίζουν σοβαρά προβλήματα, ή και αν ακόμα εμφανίσουν, έχουν πολλές πιθανότητες για πλήρη θεραπεία.
Συνοψίζοντας, οι διαβητικοί ασθενείς που ελέγχουν πολύ καλά το σάκχαρο αίματος, τα λιπίδια και την αρτηριακή τους πίεση μπορούν να μειώσουν δραστικά την πιθανότητα εμφάνισης σοβαρών προβλημάτων τόσο από τους νεφρούς, τα μάτια και την καρδιά, όσο και από τα πόδια.
