Γράφει ο Γιώργος Καρακωστίδης
Όταν οι αριθμοί αλλά και η ίδια η ζωή επιβεβαιώνουν για ακόμη μία φορά για όσα προειδοποιούσαμε από τις αρχές του 2024.
Εδώ και δύο χρόνια, μέσα από δεκάδες δημοσιευμένες αναλύσεις, άρθρα και μελέτες, καταθέσαμε τεκμηριωμένα στοιχεία, προειδοποιήσεις αλλά και συγκεκριμένες προτάσεις για τη δημογραφική και αναπτυξιακή διάσωση και ανάταξη της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, με ιδιαίτερη έμφαση στην Π.Ε. Ροδόπης και στους οικισμούς της.
Δεν περιοριστήκαμε μόνο στη διαπίστωση του προβλήματος. Αναδείξαμε και μιλήσαμε ξεκάθαρα για:
- Την κοινωνικοοικονομική κατάσταση των τελευταίων ετών, τις υποδομές και τον τουρισμό σε Ροδόπη, Θράκη και συνολικά στην ΑΜΘ, με βάση επίσημα στοιχεία του Υπουργείου Εσωτερικών, της ΕΛΣΤΑΤ και του ΙΝΣΕΤΕ,
- Την ανάγκη χάραξης στοχευμένης και ρεαλιστικής αναπτυξιακής πολιτικής, με σαφείς άξονες και προτεραιότητες,
- Την ανάγκη σύστασης συντονιστικών οργάνων με ουσιαστική συνεργασία τοπικών φορέων και αυτοδιοίκησης
- Στοχευμένες πολιτικές στεγαστικής και οικονομικής στήριξης των κατοίκων ακριτικών περιοχών και κίνητρα παραμονής και μετεγκατάστασης νέων οικογενειών,
- Την προστασία, διάσωση και αναβίωση οικισμών που καταρρέουν πληθυσμιακά, αναδεικνύοντας ήδη από τις αρχές του 2024 το φαινόμενο του «ιδιότυπου εποικισμού» σε στρατηγικής σημασίας οικισμούς της Δημοτικής Ενότητας Μαρωνείας στη Ροδόπη (Προσκυνητές, Ίμερος, Μαρώνεια, Ξυλαγανή).
Παράλληλα, καταθέσαμε αναλυτικά υπομνήματα μέσα από συναντήσεις μας με την τοπική αυτοδιοίκηση Α’ και Β’ βαθμού στη Ροδόπη, χωρίς όμως να υπάρξει ουσιαστικό ενδιαφέρον.
Αποστείλαμε σχετική αλληλογραφία προς όλα τα αρμόδια Υπουργεία, τους τοπικούς βουλευτές και τους θεσμικούς φορείς της περιοχής, ζητώντας να αναλάβουν άμεσες πρωτοβουλίες και δράσεις. Ιδιαίτερα θετική ήταν η ανταπόκριση από το Υπουργείο Τουρισμού αλλά και το Γραφείο του Πρωθυπουργού στη Θεσσαλονίκη, τα οποία έδειξαν μεγάλο ενδιαφέρον κατά τις συναντήσεις μας.
Παρά την ανταπόκριση σε πολύ υψηλό επίπεδο που επιβεβαιώθηκε ακόμη και με προσωπικό ενδιαφέρον του Προέδρου της Δημοκρατίας για ενημέρωση σχετικά με την κατάσταση και τις προτάσεις μας η τοπική αυτοδιοίκηση και οι τοπικοί πολιτικοί ταγοί της περιοχής δεν ανταποκρίθηκαν εγκαίρως με ουσιαστικές συνέργειες και συλλογικές πρωτοβουλίες, δείχνοντας αδιαφορία μπροστά σε μια πραγματικότητα που στοιχειώνει την περιοχή: χιλιάδες νέοι φεύγουν, οικισμοί ερημώνουν και η ηλικιακή πυραμίδα καταρρέει, ενώ όλοι γνώριζαν και μπορούσαν να δράσουν εγκαίρως.
Αποτέλεσμα;
Η «κερκόπορτα» για τη δημογραφική εκροή παρέμεινε ανοιχτή. Μόνο τους τελευταίους μήνες, και αφού το ζήτημα πήρε πλέον πανελλαδική έκταση μέσα από επανειλημμένα δημοσιεύματα, αρχίζουν να καταγράφονται κάποιες πρώτες αναφορές και πρωτοβουλίες.
Σήμερα, τα επίσημα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ που καταθέτουμε έρχονται για ακόμη μία φορά να αποδείξουν ότι οι προειδοποιήσεις δεν ήταν υπερβολές.Ήταν η περιγραφή μιας πραγματικότητας που ήδη εξελισσόταν.
Η σύγκριση των απογραφών 2011 και 2021, μέσω της μεταφοράς των ηλικιακών ομάδων 10–19 και 20–29 ετών του 2011 στις αντίστοιχες επόμενες ηλικιακές ομάδες του 2021, αποκαλύπτει μια διπλή και εξαιρετικά ανησυχητική δημογραφική αιμορραγία για την ΑΜΘ:
Ηλικιακή ομάδα 20–29 ετών (2011) → 30–39 ετών (2021): –12.622 άτομα
Ηλικιακή ομάδα 10–19 ετών (2011) → 20–29 ετών (2021): –6.024 άτομα
Συνολικά, 18.646 νέοι μόνιμοι κάτοικοι χάθηκαν η 3.188 / 100.000 κατοίκους από τον πιο ενεργό και πιο παραγωγικό πληθυσμό της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης μέσα σε μόλις μία δεκαετία. Πολλοί απο αυτούς φαίνεται να κατευθύνθηκαν προς την Αττική, ενώ χιλιάδες άλλοι εγκατέλειψαν τη χώρα.
Δεν πρόκειται για απλούς αριθμούς.
Πρόκειται για ανθρώπους που θα εργάζονταν, θα δημιουργούσαν οικογένειες και θα κρατούσαν ζωντανές τις τοπικές κοινωνίες της ΑΜΘ.
Όπως αποτυπώνεται ξεκάθαρα στους συγκριτικούς πίνακες που ακολουθούν, για το σύνολο των 13 Περιφερειών της χώρας, η ΑΜΘ κατατάσσεται μακράν πρώτη πανελλαδικά στην απώλεια χιλιάδων νέων.
Τα στοιχεία αυτά προστίθενται σε ήδη δημοσιευμένα δεδομένα που αποτυπώνουν:
- Τη δραματική πτώση γεννήσεων (π.χ. Ροδόπη: από 870 το 2010 → 622 το 2023 → 380 το 2025),
- Τη γήρανση και ερήμωση οικισμών,
- Τη σταδιακή διάλυση του κοινωνικού ιστού.
Σήμερα, πέρα από τους πίνακες και την απογραφή του 2021, θέτουμε και ένα ακόμη ερώτημα: Πόσα από τα σημερινά παιδιά ηλικίας 25–30 ετών (γεννημένα μεταξύ 1996–2000) ζουν και εργάζονται ακόμη στην περιοχή μας; Δεν έχετε παρά να κοιτάξετε στον κοινωνικό σας περίγυρο. Η απάντηση θα είναι πολύ σκληρή: ίσως λιγότερα και από τα μισά.
Ολόκληρες γενιές συνεχίζουν τη μεγάλη φυγή, οδηγώντας γειτονιές, σχολεία και κοινωνίες σε μαρασμό. Και δεν μιλάμε αφηρημένα. Μιλάμε για τα δικά μας παιδιά, τα παιδιά των φίλων, των γειτόνων και των συγγενών μας. Μια φυγή η οποία συνεχίζεται αμείωτη, με την ηλικιακή πυραμίδα να καταρρέει και τις τοπικές κοινωνίες να αδειάζουν. Ως πότε;
Τα στοιχεία δικαιώνουν απόλυτα όσα είχαν ειπωθεί εγκαίρως. Στοιχεία που δεν απλώς εκθέτουν, αλλά θα έπρεπε να στοιχειώνουν τους τοπικούς πολιτικούς ταγούς της ΑΜΘ.
Στους συγκριτικούς πίνακες που ακολουθούν αποτυπώνεται η θέση της ΑΜΘ σε σχέση με τις υπόλοιπες Περιφέρειες της χώρας.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν υπάρχει δημογραφικό πρόβλημα. Το ερώτημα είναι: Ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη που γνώριζε και δεν έδρασε;
Γιατί αν δεν υπάρξει άμεση, στοχευμένη και γενναία παρέμβαση, η δημογραφική εγκατάλειψη της ΑΜΘ δεν θα είναι ατύχημα της ιστορίας. Θα είναι συνειδητή πολιτική επιλογή.
ΦΥΓΗ-ΝΕΩΝ
