Στο έλεος των υπεύθυνων – ανεύθυνων βρίσκεται ο βυζαντινός οικισμός της Ροδόπης, Μαξιμιανούπολη, ένας πραγματικός θησαυρός και ένα στολίδι της περιοχής, το οποίο με την κατάλληλη φροντίδα και ανάδειξη θα μπορούσε να αποτελέσει πόλο προσέλκυσης χιλιάδων επισκεπτών από όλα τα μέρη της Ελλάδος και συμβάλει στην ανάδειξη του Νομού μας.
Μετά από καταγγελία που είχαμε από την Κίνηση Πολιτών Ροδόπης για την Υγεία και το Περιβάλλον Ν. Ροδόπης, επισκεφθήκαμε την περιοχή μαζί με τον πρόεδρο της, Βασίλη Σισμάνη, προκειμένου να διαπιστώσουμε ιδίοις όμμασι την κατάσταση που επικρατεί σήμερα στον βυζαντινό οικισμό.
Αυτό που διαπιστώσαμε είναι παντελής εγκατάλειψη της περιοχής, αγρότες να καλλιεργούν τα χωράφια τους που βρίσκονται εντός της Μαξιμιανούπολης αλλά και ακριβώς δίπλα στον περιφραγμένο παλαιοχριστιανικό ναό αλλά και πολλά σκουπίδια τα οποία πετούν στον αρχαίο οικισμό κάτοικοι της περιοχής ενώ αξίζει να σημειωθεί ότι σε πολλά σημεία του το φρούριο του οικισμού χρησιμοποιείται ακόμα και ως αγροτικός δρόμος !
Τα έργα που διαπιστώσαμε ότι έχουν γίνει προς το παρόν είναι η περίφραξη του παλαιοχριστιανικού ναού αλλά και δύο σκαλωσιές (!!!) με μια πρόχειρη τέντα που έχουν τοποθετηθεί εντός αυτού προκειμένου να προστατεύονται οι αγιογραφίες του ναού.
Διαπιστώσαμε, επίσης, ότι παρόλο που υπάρχει φύλακας ο οποίος αμείβεται κανονικά για την φρούρηση του ναού, ο καθένας μπορεί να εισέλθει με μεγάλη άνεση εντός αυτού καθώς ο μεν φύλακας δεν βρίσκεται σχεδόν ποτέ εκεί αλλά και επειδή η περίφραξη του ναού αποτελείται από σύρμα και μια καγκελόπορτα ύψους 2 μέτρων.
Και όλα αυτά τα έργα έγιναν με κονδύλια τα οποία έχουν ήδη εγκριθεί όπως μας πληροφορούν οι σχετικές πινακίδες που υπάρχουν στον παλαιοχριστιανικό ναό. Στη μία πινακίδα (παλαιότερη προφανώς καθώς βρίσκεται πεταμένη) αναφέρεται ότι το εγκεκριμένο κονδύλιο για την «Αποκάλυψη – Στερέωση και Ανάδειξη Περίκεντρου Ναού Μαξιμιανουπόλεως» ανέρχεται στο ποσό των 100.000 ευρώ με χρηματοδότηση 75% από ευρωπαϊκούς πόρους και 25% από εθνικούς πόρους.
Στη δεύτερη πινακίδα (νεότερη προφανώς καθώς βρίσκεται πάνω στην καγκελόπορτα) αναφέρεται ότι το εγκεκριμένο κονδύλιο για το ίδιο ακριβώς έργο ανέρχεται στο ποσό των 119.000 ευρώ και χρηματοδότηση κατά 80% από ευρωπαϊκούς πόρους και κατά 20% από εθνικούς πόρους και με ημερομηνία περαίωσης του έργου την 31.12.2008.
Το που ξοδεύτηκε συνολικά το ποσό των 229.000 ευρώ μας ήταν δύσκολο να το εντοπίσουμε καθώς τα μόνα έργα που προαναφέραμε και πιο πάνω ήταν μια πρόχειρη περίφραξη του παλαιοχριστιανικού ναού και δύο (!!!) όλο κι όλο σκαλωσιές ! Ο πρόεδρος της Κίνησης Πολιτών Ροδόπης, κ. Βασίλης Σισμάνης, όπως μας ενημέρωσε προσπάθησε να αντλήσει πληροφορίες από την 12η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Ροδόπης για τα έργα που έχουν γίνει στον οικισμό όμως κάτι τέτοιο δεν κατέστη δυνατό καθώς στις δύο απόπειρες που έκανε η προϊσταμένη της Υπηρεσίας απουσίαζε και οι υπάλληλοι που βρίσκονταν εκεί επικαλέστηκαν αναρμόδιοι να απαντήσουν καθώς όπως είπαν «εμείς είμαστε συμβασιούχοι, ο μόνος που μπορεί να μιλήσει είναι η Προϊσταμένη» ενώ αλγεινή εντύπωση προκαλεί και η κατάσταση που επικρατεί στην Υπηρεσία καθώς για να εισέλθει κάποιος εντός αυτής πρέπει πρώτα να χτυπήσει το κουδούνι και αυτό γιατί η κεντρική είσοδος παραμένει ακόμα και σε ώρες λειτουργίας κλειδωμένη για το κοινό!
«Θάβουν» τον πλούτο και την ιστορία της Ροδόπης
Για την εγκατάλειψη του οικισμού της Μαξιμιανούπολης φυσικά και δεν ευθύνονται οι υπάλληλοι και οι υπεύθυνοι της Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων αλλά όλοι εκείνοι οι υπεύθυνοι φορείς της Ροδόπης, από την Περιφέρεια ΑΜ-Θ μέχρι τη Νομαρχία Ροδόπης και το Δήμο Σώστη στον οποίο ανήκει ο οικισμός και οι οποίοι εδώ και πόσα χρόνια εκστομίζοντας μεγάλα λόγια μιλάνε για ανάδειξη του αρχαιολογικού, θρησκευτικού και περιβαλλοντικού τουρισμού της περιοχής αλλά από ουσία μένουν στο απόλυτο μηδέν.
Στον οικισμό συνολικής έκτασης 200 στρεμμάτων περίπου θα μπορούσαν να είχαν γίνει πάρα πολλά εφ’ όσον φυσικά υπήρχε και η ανάλογη διάθεση των αρμοδίων. Πρώτον και κυριότερο θα έπρεπε να είχε γίνει απαλλοτρίωση των αγροτεμαχίων εντός του οικισμού και να χαρακτηριστεί ολόκληρη η περιοχή σαν αρχαιολογικός χώρος. Σήμερα, πολλοί αγρότες καλλιεργούν τα χωράφια τους, κάτω από τα οποία βρίσκεται θαμμένη ολόκληρη η Μαξιμιανούπολη (έχει αναδειχθεί μόνο ο παλαιοχριστιανικός ναός) προκαλώντας έτσι αλλοίωση και ανεκτίμητη βλάβη στα βυζαντινά μνημεία του οικισμού. Μάλιστα, για να μην επιβαρυνθεί το Κράτος από τις αποζημιώσεις θα μπορούσε να δώσει στους αγρότες χιλιάδες στρέμματα κοινόχρηστης γης που υπάρχουν στην περιοχή του Δήμου Σώστη.
Δεύτερον, θα μπορούσαν να είχαν γίνει ανασκαφές στην περιοχή προκειμένου να αναδειχθεί ολόκληρος ο οικισμός, ο οποίος βρίσκεται σήμερα θαμμένος κάτι και το οποίο μαρτυρούν οι μεγάλες πέτρες που πετούν στην άκρη των χωραφιών τους οι αγρότες ύστερα από την καλλιέργεια ενώ παράλληλα, θα μπορούσε να αναδειχθεί και το φρούριο το οποίο καλύπτει περιμετρικά ολόκληρο το ναό.
Με την ανάδειξη του οικισμού, τη φροντίδα και την αξιοποίηση του θα δημιουργούνταν στην περιοχή μας ένα πραγματικό κόσμημα για το οποίο όχι μόνο ως Ροδοπίτες θα ήμασταν περήφανοι αλλά και το οποίο θα μπορούσε να αποτελέσει μια γερή ένεση για την οικονομία της περιοχής.
Φύλακας : «Δεν μπορώ να καλύπτω μόνος μου τόσο μεγάλη περιοχή»
Χαρακτηριστικό της αδιαφορίας των αρμοδίων όχι μόνο για την Μαξιμιανούπολη αλλά και για όλα τα αρχαία και βυζαντινά μνημεία της περιοχής μας αποτελεί η μαρτυρία του φύλακα του βυζαντινού οικισμού. «Είμαι ο μόνος υπεύθυνος για τη φρούρηση μιας μεγάλης έκτασης, από τα μοναστήρια του Παπικίου Όρους μέχρι τη Μαξιμιανούπολη και όπως καταλαβαίνετε δεν μπορώ να καλύψω τόσο μεγάλη έκταση» λέει χαρακτηριστικά.
Αποτέλεσμα φυσικά της μηδαμινής φύλαξης είναι τα μνημεία της περιοχής να μένουν στην κυριολεξία απροστάτευτα και να βρίσκονται στο έλεος του καθενός, κάτι για το οποίο όπως είναι ευνόητο δεν ευθύνεται ο φύλακας.
Βασίλης Σισμάνης : «Άμα ήθελαν θα μπορούσαν να εκμεταλλευτούν αυτό τον θησαυρό»
Ο Βασίλης Σισμάνης, πρόεδρος της Κίνησης Πολιτών Ροδόπης απευθυνόμενος στη «Φωνή» δεν έκρυψε την απογοήτευση του για τη στάση όλων των αρμοδίων και υπευθύνων της περιοχής μας. «Θα μπορούσαν να εκμεταλλευτούν και να αναδείξουν άμα ήθελαν αυτό το θησαυρό της περιοχής μας» μας είπε χαρακτηριστικά.
Ο κ. Σισμάνης διαπίστωσε την κατάσταση η οποία επικρατεί στη Μαξιμιανούπολη όταν πρόσφατα επισκέφθηκε τον οικισμό προκειμένου να αντλήσει υλικό (φωτογραφίες) για τον Οδηγό που ετοιμάζει η Κίνηση Πολιτών Ροδόπης.
«Ετοιμάζουμε σαν Κίνηση έναν Περιβαλλοντικό Οδηγό Τουρισμού για την προβολή και ανάπτυξη της Ροδόπης» μας είπε για να προσθέσει πως «έτσι, επισκεφθήκαμε και τη Μαξιμιανούπολη μεταξύ άλλων περιοχών του Νομού Ροδόπης. Στην πρώτη επίσκεψη μας στην περιοχή κυριολεκτικά σοκαριστήκαμε από το θέαμα.
Αντί για αρχαία μνημεία και έναν στοιχειώδη καλλωπισμό της περιοχής, βρήκαμε σκουπίδια, μπετόν, περισσεύματα από οικοδομικές εργασίες, ένα φρούριο να χρησιμοποιείται για αγροτικός δρόμος και το μόνο που είδαμε ήταν μια απλή περίφραξη του παλαιοχριστιανικού ναού χωρίς καμία φύλαξη και εύκολη πρόσβαση σε όλους. Λογικά θα έπρεπε ολόκληρος ο παλαιοχριστιανικός ναός να ήταν υπό προστασία κάτω από ένα σκέπαστρο προκειμένου να μην διαβρώνεται από τις καιρικές συνθήκες. Οι ζημιές που έχουν γίνει λόγω της αδιαφορίας των υπευθύνων είναι ανεπανόρθωτες.
Εμείς, σαν Κίνηση Πολιτών Ροδόπης ζητούμε να προστατευτεί και να αναδειχθεί η περιοχή. Να γίνουν απαλλοτριώσεις, να περιφραχθεί ολόκληρη η περιοχή, να αναδειχθεί το φρούριο που περιμετρικά καλύπτει όλο τον αρχαίο οικισμό, να αρχίσουν ανασκαφές ώστε να αναδειχθεί ολόκληρη η αρχαία Μαξιμιανούπολη και συγχρόνως να αναδειχθούν τα αρχαία της Ροδόπης».
Να σημειώσουμε ότι στον Περιβαλλοντικό Οδηγό της Κίνησης Πολιτών Ροδόπης θα περιλαμβάνονται όλα τα μνημεία του Νομού, τα αρχαία, υδροβιότοποι, δάση, ο ορεινός όγκος, τα Μετέωρα καθώς και τον οποιοδήποτε άλλο φυσικό πλούτο της Ροδόπης, ο οποίος μπορεί με την κατάλληλη φροντίδα και προβολή να συντελέσει στην ανάπτυξη του τουρισμού στην περιοχή.
Η ιστορία της Μαξιμιανούπολης
Από τις σημαίνουσες πόλεις της Θράκης, από τους ρωμαϊκούς μέχρι τους υστεροβυζαντινούς χρόνους υπήρξε η Μαξιμιανούπολις. Κτισμένη στον κάμπο της Ροδόπης, 7 χλμ. δυτικά της Κομοτηνής, στον άξονα της Εγνατίας οδού παρουσιάζει διαχρονική σπουδαιότητα με διαφορετικές κατά εποχή ονομασίες: Παιζούλαι κατά την αρχαιότητα, Μαξιμιανούπολις στους ύστερους ρωμαϊκούς – παλαιοχριστιανικούς χρόνους, Μοσυνόπολις κατά τη μεσοβυζαντινή και την υστεροβυζαντινή περίοδο και Μεσσινέ Καλέ στους μεταβυζαντινούς χρόνους.
Για την ιστορία της πόλης στα παλαιοχριστιανικά χρόνια ελάχιστα γνωρίζουμε. Από τη μνεία δύο επισκόπων της πόλης στις οικουμενικές συνόδους των ετών 431 και 449 αντίστοιχα συνάγεται ότι υπήρξε έδρα επισκοπής, υπαγόμενης αρχικά στη μητρόπολη Τραϊανουπόλεως, που αναδείχθηκε σε ανεξάρτητη αρχιεπισκοπή μετέπειτα. Από τον 6ο αι. και μετά παύει να αναφέρεται στα εκκλησιαστικά συνταγμάτια μέχρι την οικουμενική σύνοδο του 879, οπότε ξαναμνημονεύεται ως επισκοπή Μοσυνοπόλεως που είναι και το καινούργιο όνομα της πόλης. Η επισκοπή εξακολουθεί να αναφέρεται στα μετά τον 9ο αι. εκκλησιαστικά συνταγμάτια, χωρίς όμως την αναφορά του εκάστοτε επισκόπου.
Σε αντίθεση με την παλαιοχριστιανική Μαξιμιανούπολη η βυζαντινή Μοσυνούπολη μνημονεύεται στις πηγές πολλές φορές, καθόσον αναδεικνύεται σε πρωτεύουσα του βυζαντινού θέματος του «Βολερού». Την πόλη είχε κέντρο και ορμητήριο στους αγώνες του εναντίον των Βουλγάρων ο Βασίλειος Β΄ (976-1025).
Αργότερα ο Αλέξιος Α΄ (1081-1118) επισκέφθηκε και κατασκήνωσε στη Μοσυνούπολη και εδώ μάλιστα συνέλαβε τους λιποτακτήσαντες από το βυζαντινό στρατό Παυλικιανούς κατά τη διάρκεια του πολέμου του εναντίον των Νορμανδών και τους φυλάκισε σύμφωνα με τη χαρακτηριστική περιγραφή της Άννης Κομνηνής. Το 1096 διέρχεται από την πόλη η 4η στρατιά της Α΄ Σταυροφορίας, ενώ το 1185 καταλαμβάνεται πρόσκαιρα από τους Νορμανδούς.
Το 1191 σταθμεύει στην περιοχή ο στρατηγός Αλέξιος Βρανάς και το 1204 καταλαμβάνεται από τους Λατίνους και παραχωρείται στο Γοδεφρείδο Βιλλεαρδουίνο. Το 1206 γνωρίζει τις καταστρεπτικές συνέπειες της εκστρατείας του τσάρου Καλογιάννη (1197-1207) και το 1225 ανακαταλαμβάνεται για το Βυζάντιο από το Θεόδωρο Λάσκαρη. Ήδη από το 13ο αι. η πόλη παρουσιάζει έντονη κάμψη, που φθάνει σε πλήρη μαρασμό, καθώς το 1343 ο αυτοκράτωρ Ιωάννης ΣΤ΄ Καντακουζηνός περνώντας από την περιοχή τη χαρακτηρίζει ως «πόλιν εκ πολλών ετών κατεστραμμένην».
