Με αφορμή τη συμπλήρωση τριών ετών από το σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη, το Αναρχικό Στέκι Utopia A.D. απευθύνει κάλεσμα για συμμετοχή στη συγκέντρωση διαμαρτυρίας που έχει προγραμματιστεί για το Σάββατο 28 Φεβρουαρίου, στις 11:30 π.μ., στην κεντρική πλατεία Κομοτηνής.
Στο κείμενο που συνοδεύει το κάλεσμα, τα μέλη της συλλογικότητας θέτουν το ζήτημα της «κρατικής δολοφονίας», όπως χαρακτηρίζουν το συμβάν, υπογραμμίζοντας πως η παρέλευση του χρόνου δεν πρέπει να οδηγήσει στην κοινωνική λήθη.
Σύμφωνα με το Αναρχικό Στέκι, η επιστροφή στην κανονικότητα αποτελεί «πολιτική στρατηγική» που στοχεύει στη σταθεροποίηση του συστήματος, ενώ τονίζουν πως το διακύβευμα παραμένει η ανάδειξη των δομικών ευθυνών του κράτους.
Η ανακοίνωση εστιάζει επίσης στην πολιτική διάσταση της διαχείρισης του πένθους και της δημόσιας κριτικής, ασκώντας κριτική στον τρόπο με τον οποίο τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης και οι θεσμοί διαχειρίστηκαν πρόσωπα που βρέθηκαν στο επίκεντρο της δημοσιότητας μετά την τραγωδία.
Καταλήγοντας, το στέκι Utopia A.D. επισημαίνει ότι η διατήρηση της μνήμης αποτελεί εργαλείο απέναντι στις «αντιφάσεις ενός μοντέλου διακυβέρνησης που βάζει το κέρδος πάνω από την ανθρώπινη ζωή».
Αναλυτικά η ανακοίνωση:
«Κάθε κρατική κρίση ακολουθεί έναν κύκλο: σοκ, κοινωνική οργή, υπόσχεση διερεύνησης, σταδιακή κανονικοποίηση. Η «επιστροφή στην κανονικότητα» δεν είναι απλή κοινωνική ανάγκη, είναι πολιτική στρατηγική. Η λήθη λειτουργεί ως μηχανισμός σταθεροποίησης.
Τρία χρόνια μετά, η κρατική δολοφονία στα Τέμπη παραμένει ανοιχτή όχι μόνο σε δικαστικό επίπεδο, αλλά και στο επίπεδο της κοινωνικής σύγκρουσης. Το κεντρικό διακύβευμα δεν αφορά αποκλειστικά την απόδοση ατομικών ευθυνών, αλλά τα ίδια τα δομικά στοιχεία του κράτους, πως αυτό δημιουργεί, οργανώνει, ιεραρχεί και διαχειρίζεται τις καταστάσεις.
Η εξουσία επιχειρεί να παρουσιαστεί ως ουδέτερη, ως θεσμικός εγγυητής της διερεύνησης. Όμως το ίδιο το κράτος είναι ο μηχανισμός που συγκρότησε τις συνθήκες της καταστροφής. Η υπόσχεση αυτοδιερεύνησης δεν αποτελεί κάτι διαφορετικό από μηχανισμό αυτοπροστασίας. Στο πλαίσιο της αυτοπροστασίας του, το σύστημα προσπαθεί επιστρατεύοντας τα τσιράκια του, ΜΜΕ, να μετατοπίσει την προσοχή της συζήτησης από τις δομικές ευθύνες σε συγκεκριμένα πρόσωπα.
Η δημόσια παρουσία της Μαρίας Καρυστιανού αποτέλεσε σημείο αναφοράς για μεγάλο μέρος της κοινωνικής διαμαρτυρίας. Ωστόσο, η έντονη εστίαση στο πρόσωπό της, είτε μέσα από ηρωοποίηση είτε μέσα από αμφισβήτηση, λειτούργησε ταυτόχρονα ως πεδίο μετατόπισης του βλέμματος. Αντί η συζήτηση να παραμένει σταθερά προσανατολισμένη στη δομική ευθύνη, αναλώθηκε συχνά στη διαμάχη περί «πολιτικής εκπροσώπησης». Παράλληλα, η δημόσια στάση διαφορετικών συγγενών θυμάτων ανέδειξε τον βαθιά πολιτικό χαρακτήρα της υπόθεσης. Δηλώσεις όπως εκείνες του Νίκου Πλακιά, ο οποίος έχει τοποθετηθεί δημοσίως σε σχέση με την πολιτική αντιπαράθεση και τη διαχείριση της ευθύνης από την ΝΔ και υπέρ της, καταδεικνύουν ότι ακόμη και το πεδίο του πένθους δεν παραμένει εκτός πολιτικής σύγκρουσης.
Η προσήλωση σε πρόσωπα είναι κεντρικός μηχανισμός αποπολιτικοποίησης: το σύστημα επιβιώνει όταν η κριτική που δέχεται μετατρέπεται σε διαμάχη γύρω από πρόσωπα και όχι γύρω από θεσμικές μορφές εξουσίας. Στην προσπάθειά τους, ωστόσο να το αποπολιτικοποιήσουν καταδεικνύουν την πολιτική του υπόσταση. Όσο τα Τέμπη μετατρέπονται σε επετειακή αναφορά, τόσο αποδυναμώνεται η πολιτική τους αιχμή. Η διατήρηση του ζητήματος στο δημόσιο λόγο είναι που εμποδίζει τη συμβολική του εκκαθάριση. Όπως λοιπόν, η λήθη είναι πολιτικό εργαλείο του κράτους για την σταθεροποίηση και την επιστροφή στην κανονικότητα, έτσι και η διατήρηση της μνήμης είναι εξίσου πολιτικό εργαλείο κατάρρευσης του κρατικού αφηγήματος και απογύμνωσης της εξουσίας.
Το κύριο ζήτημα γύρω από την κρατική δολοφονία στα Τέμπη δεν είναι μόνο η δικαστική έκβαση, αλλά κυρίως η δυνατότητα της κοινωνίας να αναγνωρίσει τη συστημική διάσταση της κρατικής ευθύνης, τις αντιφάσεις ενός μοντέλου διακυβέρνησης που βάζει σε προτεραιότητα το κέρδος πάνω από την ανθρώπινη ζωή».
