Την στιγμή της γέννησης κάθε μητέρα περιμένει με αγωνία να ακούσει το κλάμα του βρέφους της. Το πρώτο κλάμα είναι ο πρώτος ήχος που παράγει το κάθε παιδί (σηματοδοτεί την έναρξη ικανότητας επικοινωνίας) και αποτελεί το μοναδικό λεκτικό μέσο επικοινωνίας με τους γύρω του. Το γέλιο και η αντίδραση στην φωνή των γονέων είναι από τα πρώτα αναπτυξιακά ορόσημα της ομιλίας. Ακολούθως, αναπτύσσεται το βάβισμα, διάφοροι δηλαδή ήχοι (κυρίως φωνήεντα) στην σειρά δίχως νόημα με επικοινωνιακή πρόθεση μέχρι περίπου την ηλικία των έξι μηνών όπου ξεκινάει να “μουρμουρίζει” εκφέροντας τα πρώτα του φωνήματα π, μ, μπ.
Οι πρώτες λεξούλες αρχίζουν να αναδύονται μετά την ηλικία του ενός έτους προσφέροντας έτσι στους γονείς μεγάλη χαρά και αγωνία για την εξέλιξη της ομιλίας του παιδιού τους.
Η ομιλία μαθαίνεται και καλλιεργείται. Σημαντικότερη ηλικία για την ανάπτυξη του λόγου και της ομιλίας του παιδιού θεωρείται το διάστημα 1 έως 5 χρονών. Μελέτες έχουν δείξει την άμεση σχέση της έκθεσης του παιδιού σε ένα πλούσιο γλωσσικό περιβάλλον και της γρήγορης ανάπτυξης της ομιλίας.
Στην ελληνική γλώσσα τα αναπτυξιακά στάδια κατάκτησης των φωνημάτων διερευνήθηκαν από τον Πανελλήνιο Σύλλογο Λογοπεδικών με την έρευνα «Η Φωνητική και Φωνολογική Εξέλιξη των παιδιών στην Ελλάδα». Τα φωνήματα που θα πρέπει να έχουν κατακτηθεί ανά ηλικιακές ομάδες έχουν ως εξής:
- 2,6- 3 ετών: τα φωνήματα μ, π ,τ, κ, μπ, γκ
- 3- 3,6 ετών: τα φωνήματα ν, β, γ, χ, ντ
- 3.6 – 4 ετών: τα φωνήματα φ, σ, ζ, λ και τα συμπλέγματα σπ, πλ, κλ, βλ, κν, πν, πχ, νγ
- 4 – 4.6 ετών: τα φωνήματα θ, δ και τα συμπλέγματα φλ, στ, σκ, ψ, ξ, χτ, τρ, κρ, δγ, ζμ, μν
- 4.6 – 5 ετών: τα συμπλέγματα σφ, βρ, ντρ, χν, ζγ, φτ, τσ, ντζ
- 5 – 5.6 ετών: τα συμπλέγματα γλ, γρ, στρ
- 5.6 – 6 ετών: το φώνημα ρ και τα συμπλέγματα δρ, θρ, χτρ
Η παραπάνω εξελικτική διαδρομή κατάκτησης των φωνημάτων είναι βοηθητική, ωστόσο περιγράφει ένα “υποθετικό παιδί” που δεν υπήρξε και δεν θα υπάρξει ποτέ. Κάθε παιδί έχει τον δικό του ρυθμό ανάπτυξης. Πολύ συχνά παρατηρούνται αποκλίσεις, οι οποίες σε ορισμένες περιπτώσεις θεωρούνται φυσιολογικές σε άλλες όμως όχι. Όταν υπάρχει υποψία για κάποια απόκλιση ή διαταραχή στην ομιλία, είναι σημαντικό να υπάρχει έγκαιρη διάγνωση για την αντιμετώπιση των δυσκολιών. Μέχρι την ηλικία των έξι ετών (λίγο πριν το παιδί πάει στην πρώτη δημοτικού) η ομιλία του θα πρέπει να έχει “καθαρίσει”. Σε αντίθετη περίπτωση, οι δυσκολίες παγιώνονται και προκαλούν στο παιδί χαμηλή αυτοεκτίμηση, φόβο για επικοινωνία, μαθησιακές δυσκολίες και ορισμένες φορές προβλήματα συμπεριφοράς.
«Τα παιδιά πρέπει να ακούν την κατάλληλη ομιλία για να γίνουν καλοί ομιλητές»
Φραγκοπούλου Χριστίνα
Λογοθεραπεύτρια
Μέλος του Συλλόγου Επιστημόνων Λογοπαθολόγων- Λογοθεραπευτών Ελλάδος
Τηλ. Γραφείου : 2531302482
e-mail : [email protected]
Δημοκρίτου 9, Κομοτηνή
