Επιστολή προς τον Δήμαρχο Κομοτηνής κ. Γιώργο Πετρίδη απέστειλε με αφορμή δημοσίευμα της «Φωνής» για το ιδιοκτησιακό καθεστώς της Τσανακλείου Σχολής ο αναγνώστης της εφημερίδας και πρώην δημοτικός υπάλληλος κ. Αθανάσιος Κεραμιτζής.
Ο κ. Κεραμιτζής στην επιστολή του αναλύει με λεπτομέρειες το ιστορικό του κτιρίου της Τσανακλείου Σχολής και αποσαφηνίζει το ιδιοκτησιακό καθεστώς, για το οποίο σήμερα επικρατεί σύγχυση στο Δήμο Κομοτηνής.
Στην επιστολή, την οποία θα πρέπει να διαβάσουν όλοι όσοι ενδιαφέρονται για το ιστορικό κτίριο της πόλης μας, αναφέρονται αναλυτικά τα εξής :
«Κύριε Δήμαρχε.
Σε σχόλιο της τοπικής εφημερίδας «ΦΩΝΗ ΤΗΣ ΡΟΔΟΠΗΣ» (Φύλλο 25-10-2011), φιλοξενείται δήλωσή σας σύμφωνα με την οποία ο Δήμος δεν μπορεί να βρει την παραχώρηση προς αυτόν του ακινήτου της ΤΣΑΝΑΚΛΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗΣ, ότι δεν υπάρχει ούτε δήλωση αποδοχής, ούτε τίποτα και ότι η Δημοτική Αρχή δεν ξέρει καν αν το ακίνητο αυτό ανήκει στην κυριότητα του Δήμου Κομοτηνής.
Σχετικά με το θέμα αυτό θέλω να εκθέσω τα εξής.
Ιστορικό Ίδρυσης Τσανακλείου Σχολής
Όπως είναι γνωστό, η Τσανάκλειος Σχολή (περικαλλές τριώροφο νεοκλασικό κτιρίο) ανηγέρθη το έτος 1907, με έξοδα, εξ ολοκλήρου, του μεγάλου ευεργέτη της πόλης μας αειμνήστου ΝΕΣΤΟΡΑ ΤΣΑΝΑΚΛΗ, Κομοτηναίου στην καταγωγή, διακεκριμένο μεγαλοκαπνεμπόρου της εποχής του, επί οικοπέδου αγορασθέντος από τον ίδιο, κειμένου ενταύθα επί της οδού Βασ Στουκοπούλου αρ. 2.
Στο κτίριο της Τσανακλείου Σχολής, στεγάστηκαν, αρχικά, η Εκτατάξιος Αστική Σχολή Αρρένων Κομοτηνής και αργότερα Ορφανοτροφείο, οι Υπηρεσίες της Νομαρχίας Ροδόπης, οι Υπηρεσίες της Γενικής Διεύθυνσης Θράκης (έως το 1954), ξανά οι Υπηρεσίες της Νομαρχίας Ροδόπης μέχρι της μετεγκαταστάσεώς τους στο ανεγερθέν, στο μεταξύ, Διοικητήριο της πόλης και, τελευταίος ένοικός του ήταν η Πρυτανεία και οι Διοικητικές Υπηρεσίες του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης.
Πρώτη (1η) μεταβολή της κυριότητας του ακινήτου της Τσανακλείου Σχολής
Το έτος 1926, δυνάμει της από 30-07-1926 αποφάσεως της, με το από 25-02-1926 Ν.Δ./μα «περί τροποποιήσεως του Ν. 2508/1920», συσταθείσας Επιτροπής, για την εξακρίβωση των περιουσιών που κατέλειπαν οι Χριστιανικές Κοινότητες επί τουρκοκρατίας και τη διανομή αυτών σε Σχολικά Ταμεία και την Εκκλησία, διανεμήθηκαν, κάποια συγκεκριμένα ακίνητα (μεταξύ των οποίων και αυτό της Τσανακλείου Σχολής) στα Σχολικά Ταμεία της περιοχής του Δήμου Κομοτηνής, όπως ειδικότερα ορίζεται στην απόφαση αυτήν, η οποία και μεταγράφηκε στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Κομοτηνής (Τόμος ΙΣΤ’ α/α 327).
Δεύτερη (2η) μεταβολή της κυριότητας του ακινήτου της Τσανακλείου Σχολής
Το έτος 1939, με τον Α.Ν. 1850/1939, επιτράπηκε όπως, με Β.Δ./μα, συνιστάται σε κάθε Δήμο ή Κοινότητα ίδιο Ταμείο Ανεγέρσεως Διδακτηρίων, αποτελούν Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου, διοικούμενο από Επιτροπή στην οποία απαραιτήτως μετείχαν ένας αντιπρόσωπος του Δήμου, ένας υπάλληλος της τοπικής Οικονομικής Εφορίας και ένας των Επιθεωρητών της Εκπαιδεύσεως της έδρας του Τ.Α.Δ.. Ενώ, όλα τα έως τότε λειτουργούντα Ταμεία Εκπαιδευτικής Προνοίας μετονομάστηκαν σε Ταμεία Ανεγέρσεως Διδακτηρίων, διεπόμενα εφεξής από τον Α.Ν. 1850/1939 (άρθρα 1, 2 και 4).
Βάσει του Α.Ν. 1850/1939 συστάθηκε και λειτούργησε έως το 1976 στο Δήμο Κομοτηνής ίδιο Ν.Π.Δ.Δ., με την ονομασία Ταμείο Ανεγέρσεως Διδακτηρίων Κομοτηνής (Τ.Α.Δ. Κομοτηνής).
Στην κυριότητα του Τ.Α.Δ. Κομοτηνής περιήλθαν, ΑΥΤΟΔΙΚΑΙΑ, δυνάμει του άρθρου 10 του Α.Ν. 1850/1939, όλα τα ακίνητα που, με την προδιαληφθείσα από 30-07-1926 απόφαση της, με το από 25-02-1926 Ν.Δ/μα «περί τροποποιήσεως του Ν. 2508/1920», συσταθείσας Επιτροπής, είχαν διανεμηθεί στα Σχολικά Ταμεία της περιοχής του Δήμου Κομοτηνής, συνεπώς, και το ακίνητο της Τσανακλείου Σχολής.
Τον Οκτώβριο του έτους 1971, ο τότε Νομάρχης Ροδόπης, συνέστησε τριμελή Επιτροπή αποτελούμενη από: α) Τον Οικονομικό Έφορο Κομοτηνής, β) Έναν Επιθεωρητή της Δημοτικής Εκπαιδεύσεως και γ) Τον Προϊστάμενο Τεχνικών Υπηρεσιών του Δήμου Κομοτηνής, προκειμένου αυτή να καταγράψει και να εκτιμήσει την αγοραία αξία της ακίνητης περιουσίας του Τ.Α.Δ. Κομοτηνής.
Στην από 12-10-1971 σχετική έκθεση της εν λόγω Επιτροπής καταγράφηκαν ένδεκα (11) συνολικά ακίνητα ως ανήκοντα στην κυριότητα του Τ.Α.Δ. Κομοτηνής, μεταξύ των οποίων και αυτό της ΤΣΑΝΑΚΛΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗΣ. Από τα 11αυτά καταγραφέντα το έτος 1971 ακίνητα, τα επί της οδού Φιλ. Εταιρείας υπ’ αρ. 14, 16 και 18 τρία (3) ακίνητα (3 ισόγεια καταστήματα) απαλλοτριώθηκαν λόγω ρυμοτομίας και δεν υφίστανται σήμερα.
Ως τίτλος κυριότητας από το Τ.Α.Δ. Κομοτηνής του ακινήτου της Τσανακλείου Σχολής, αλλά και των υπολοίπων δέκα (10) απογραφθέντων ακινήτων, αναγράφεται στην εν λόγω Έκθεση, η προαναφερθείσα από 30-07-1926 απόφαση της, με το από 25-02-1926 Ν.Δ./μα «περί τροποποιήσεως του Ν. 2508/1920», συσταθείσας Επιτροπής, η οποία και έχει μεταγραφεί στο βιβλίο μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Κομοτηνής (Τόμος ΙΣΤ’ α/α 327).
Μόνο για το επί της οδού Ελ. Βενιζέλου αρ. 51 ακίνητο (όπου πριν λίγα χρόνια ο Δήμος ανήγειρε τριώροφο κτίριο, στο οποίο στεγάζεται η Δημοτική Κοινωφελής Επιχείρησή του), αναγράφεται στην έκθεση αυτήν ως τίτλος κυριότητάς του από το Τ.Α.Δ. Κομοτηνής και το αριθμ. 13/26-01-1966 συμβόλαιο της συμβολαιογράφου Κομοτηνής Ξανθής Ζαφειριάδου.
Μεταξύ των ακινήτων που εξεμίσθωνε το Τ.Α.Δ. Κομοτηνής, ήταν και αυτό της Τσανακλείου Σχολής, όπου στεγάζονταν οι Υπηρεσίες της Νομαρχίας Ροδόπης, οι οποίες επλήρωναν σ’ αυτό (Τ.Α.Δ. Κομοτηνής) ενοίκιο 13.799 δρχ. μηνιαίως, έως τη μετεγκατάστασή τους στο Διοικητήριο.
Το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, που υπήρξε ο τελευταίος ένοικος του κτιρίου της Τσανακλείου Σχολής, δεν είχε επ’ αυτού δικαίωμα κυριότητας. Μόνο δικαίωμα δωρεάν χρήσης τούτου είχε αποκτήσει δυνάμει αποφάσεως της Διοικούσας Επιτροπής του Τ.Α.Δ. Κομοτηνής, ώστε να διευκολυνθεί στην επίλυση του οξύτατου στεγαστικού προβλήματος της Πρυτανείας του και των Διοικητικών Υπηρεσιών του, που αντιμετώπιζε στα πρώτα βήματά του.
Τρίτη (3η) μεταβολή ή της κυριότητας του ακινήτου της Τσανακλείου Σχολής
Το έτος 1976, με το άρθρο 5 του Ν. 513/1976, καταργήθηκαν όλα τα Ταμεία Ανεγέρσεως Διδακτηρίων (Τ.Α.Δ) της χώρας.
Σύμφωνα με την παραπάνω διάταξη νόμου, όλη η περιουσία (κινητή και ακίνητη) των Τ.Α.Δ. περιήλθε, αυτοδίκαια, στον Οργανισμό Σχολικών Κτιρίων (Ο.Σ.Κ.).
Σε εκτέλεση του νόμου αυτού, ο υποφαινόμενος, ως Ειδικός Γραμματέας τότε του καταργηθέντος Τ.Α.Δ. Κομοτηνής, παρέδωσε σε Τριμελή Επιτροπή εξ υπαλλήλων του Ο.Σ.Κ., που ήλθε ειδικά προς τούτο στο Δήμο, βάσει πρωτοκόλλου παραδόσεως και παραλαβής, όλα τα υφιστάμενα στο αρχείο του Τ.Α.Δ. Κομοτηνής στοιχεία και έγγραφα της κινητής και ακίνητης περιουσίας του (αντίγραφα του τηρούμενου στην Τράπεζα της Ελλάδος λογαριασμού της οικονομικής διαχειρίσεώς του, τους φακέλους των ακινήτων του – μεταξύ των οποίων και αυτόν της Τσανακλείου Σχολής – κ.λ.π.), καθώς και μέρος του λοιπού αρχείου που η Επιτροπή έκρινε σκόπιμο να παραλάβει. Το υπόλοιπο αρχείο του Τ.Α.Δ. Κομοτηνής τοποθετήθηκε στο χώρο φύλαξης του αρχείου του Δήμου (σε μεταλλικό ερμάριο στο υπόγειο του Δημαρχιακού καταστήματος).
Τέταρτη (4η) μεταβολή της κυριότητας του ακινήτου της Τσανακλείου Σχολής
Το έτος 1990, αλλάζει και πάλι το ιδιοκτησιακό καθεστώς των ακινήτων των πρώην Ταμείων Ανεγέρσεως Διδακτηρίων (Τ.Α.Δ.).
Σύμφωνα με την παρ. 7 του άρθρου 5 του Ν. 1894/1990, όλη η περιουσία των πρώην Τ.Α.Δ., που είχε περιέλθει αυτοδίκαια στον Οργανισμό Σχολικών Κτιρίων (Ο.Σ.Κ.) βάσει του άρθρου 5 του Ν. 513/1976, ΜΕΤΑΒΙΒΑΖΕΤΑΙ στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην περιοχή των οποίων βρίσκονται τα αντίστοιχα ακίνητα των πρώην Τ.Α.Δ.
Αυτήν τη φορά, όμως, η μεταβίβαση των ακινήτων των πρώην Τ.Α.Δ., από τον Ο.Σ.Κ., προς τον οικείο Δήμο ή Κοινότητα, δεν είναι ΑΥΤΟΔΙΚΑΙΑ. Ο νόμος απαιτεί την τήρηση κάποιας διαδικασίας.
Βάσει, λοιπόν, των διατάξεων της παρ. 7 του άρθρου 5 του Ν. 1894/1990 και της παρ. Η’ της, σε εφαρμογή του νόμου τούτου, εκδοθείσας αριθμ. ΣΤ/13/26-01-1994 ΚΥΑ (ΦΕΚ 40/1994), ο Δήμος Κομοτηνής όφειλε, για να του μεταβιβασθεί από τον Ο.Σ.Κ. η κυριότητα όλων των ακινήτων του πρώην Τ.Α.Δ. Κομοτηνής (συμπεριλαμβανομένου και του ακινήτου της Τσανακλείου Σχολής), να αποστείλει στον Οργανισμό Σχολικών Κτιρίων σχετικό έγγραφο, το οποίο να συνοδεύεται από πιστοποιητικό του Υποθηκοφυλακείου Κομοτηνής, στο οποίο (πιστοποιητικό) να αναφέρονται λεπτομερώς τα ακίνητα του πρώην Τ.Α.Δ. Κομοτηνής, των οποίων ζητά τη μεταβίβασή της κυριότητάς τους σ’ αυτόν.
Βάσει των δικαιολογητικών αυτών και των ως άνω διατάξεων νόμου, το Δ.Σ. του Ο.Σ.Κ. υποχρεωτικά θα εξέδιδε απόφαση για μεταβίβαση της κυριότητας των ακινήτων αυτών στο Δήμο. Η απόφασή του αυτή είναι πράξη δεσμίας ενεργείας. Δεν έχει από το νόμο το Δ.Σ. του Ο.Σ.Κ. τη διακριτική ευχέρεια να αρνηθεί την μεταβίβαση στο Δήμο της κυριότητας των ακινήτων του πρώην Τ.Α.Δ. Κομοτηνής ή να αποφασίσει, επιλεκτικά, τη μεταβίβαση της κυριότητας στο Δήμο ορισμένων μόνο ακινήτων του ΤΑΔ Κομοτηνής και να αρνηθεί τη μεταβίβαση των υπολοίπων.
Συνεπώς, εάν ο Δήμος Κομοτηνής προέβη στην παραπάνω νόμιμη ενέργεια προς τον Ο.Σ.Κ., δεν χωράει καμία αμφιβολία ότι θα του είχαν παραχωρηθεί κατά κυριότητα όλα τα ακίνητα του πρώην ΤΑΔ Κομοτηνής, άρα και αυτό της Τσανακλείου Σχολής.
Μήπως, όμως, δεν προέβη σ’ αυτήν τη νόμιμη ενέργεια, και, έτσι, τα ακίνητα του πρώην Τ.Α.Δ. Κομοτηνής εξακολουθούν έως και σήμερα να ανήκουν, κατά κυριότητα, στον Ο.Σ.Κ.;
Θέλω να πιστεύω ότι ο Δήμος θα επέδειξε ενδιαφέρον για την περιέλευση σ’ αυτόν της κυριότητας όλων των ακινήτων του ΤΑΔ Κομοτηνής. Προφανώς, όμως, θα συνάντησε δυσκολία στην εξακρίβωση στο Υποθηκοφυλάκειο Κομοτηνής της μερίδας του βιβλίου μεταγραφών, στην οποία ήταν καταχωρημένα τα ακίνητα του Τ.Α.Δ. Κομοτηνής, σε σημείο τέτοιο ώστε να είναι ανέφικτη η έκδοση του πιστοποιητικού του Υποθηκοφυλακείου, στο οποίο θα καταγράφονταν τα ακίνητα του ΤΑΔ Κομοτηνής και το οποίο θα συνόδευε το σχετικό προς τον Ο.Σ.Κ. έγγραφο του Δήμου.
Όπως, προανέφερα, τα ακίνητα του Τ.Α.Δ. Κομοτηνής είναι αυτά που αναφέρονται ως διανεμηθέντα στα Σχολικά Ταμεία της περιοχής του Δήμου Κομοτηνής στην από 30-07-1926 απόφαση της, με το από 25-02-1926 Ν.Δ/μα «περί τροποποιήσεως Ν. 2508/1920», συσταθείσας Επιτροπής, η οποία και έχει μεταγραφεί στο βιβλίο μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Κομοτηνής (τόμος ΙΣΤ’ α/α 327), και των οποίων η κυριότητα περιήλθε, ΑΥΤΟΔΙΚΑΙΑ, στο Τ.Α.Δ. Κομοτηνής βάσει του άρθρου 10 του Α.Ν. 1850/1939.
Για την μεταβίβαση αυτήν στον Α.Ν. 1850/1939, δεν προβλέπονταν ρητά η έκδοση σχετικής διαπιστωτικής πράξης και μεταγραφή αυτής στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου. Ο νόμος δεν προέβλεψε ούτε καν την υποχρέωση όπως, με φροντίδα του Προέδρου της Διοικητικής Επιτροπής του Τ.Α.Δ., ενεργηθεί η δέουσα σημείωση της μεταβολής της κυριότητας των ακινήτων αυτών στο περιθώριο της σχετικής μερίδας του βιβλίου μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου, όπως αυτό το προέβλεψε ρητά για την μεταβίβαση της περιουσίας των μετονομασθέντων σε Ταμεία Ανεγέρσεως Διδακτηρίων, Ταμείων Εκπαιδευτικής Πρόνοιας (άρθρο 9 Α.Ν. 1850/1939).
Άρα, είναι πιθανό, το Τ.Α.Δ. Κομοτηνής, να μην έχει καν δική του μερίδα στο βιβλίο μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Κομοτηνής, ή, κι αν, τυχόν, έχει, σ’ αυτήν να είναι μεταγεγραμμένο μόνο το αριθμ. 13/26-01-1966 συμβόλαιο της συμβολαιογράφου Κομοτηνής Ξάνθης Ζαφειριάδου, που αφορά το ακίνητο της οδού Ελ. Βενιζέλου αρ. 51 (Δημοτική Σχολή χορού). Τα υπόλοιπα ακίνητα του Τ.Α.Δ. Κομοτηνής έπρεπε να τα αναζητήσει ο Δήμος Κομοτηνής στον τόμο ΙΣΤ’, όπου με α/α 327 έχει μεταγραφεί η από προδιαληφθείσα από 30-07-1986 απόφαση της, με το από 25-02-1926 Ν.Δ/μα «περί τροποποιήσεως του Ν. 2508/1920», συσταθείσας Επιτροπής και κατά το μέρος που αυτή αφορά τη διανομή ακινήτων στα Σχολικά Ταμεία της περιοχής του Δήμου Κομοτηνής, σε συνδυασμό προς το άρθρο 10 του Α.Ν. 1850/1939.
Ποιοί, όμως, εν ενεργεία υπάλληλοι του Δήμου μπορούσαν να γνωρίζουν το περίπλοκο αυτό ιστορικό του ιδιοκτησιακού καθεστώτος των ακινήτων του Τ.Α.Δ. Κομοτηνής, που έχει ως αφετηρία του το έτος 1926, όταν, μάλιστα, το Τ.Α.Δ. Κομοτηνής ήταν ξεχωριστό Ν.Π.Δ.Δ., είχε δικό του αρχείο και έχει καταργηθεί πριν από 35 χρόνια περίπου (έτος 1976);
Το θέμα είναι τί μπορεί να γίνει τώρα, ώστε η Τσανάκλειος Σχολή και τα άλλα ακίνητα του πρώην Τ.Α.Δ. Κομοτηνής να μεταβιβασθούν, κατά κυριότητα, από τον Ο.Σ.Κ. στο Δήμο Κομοτηνής, που είναι ο φυσικός κύριος, κάτοχος και διαχειριστής αυτών, κατά τη βούληση των κληροδοτησάντων αυτά χάριν της εξυπηρέτησης τοπικών εκπαιδευτικών αναγκών.
Δυστυχώς, η διάταξη της παρ. 7 του άρθρου 5 του Ν. 1894/1990 έχει καταργηθεί από 28-06-2002, με το άρθρο 8 του Ν. 3027/2002.
Κύριε Δήμαρχε.
Ύστερα από 35 χρόνια που καταργήθηκε το ΤΑΔ Κομοτηνής (έτος 1976), και ύστερα από 25 χρόνια από την αποχώρησή μου από το Δήμο, λόγω συνταξιοδοτήσεως (αρχές 1987), προσπάθησα να σας δώσω μία όσο το δυνατόν πιο καθαρή εικόνα του, ομολογουμένως, περίπλοκου ιδιοκτησιακού καθεστώτος των ακινήτων του πρώην Τ.Α.Δ. Κομοτηνής (συνεπώς, και της Τσανακλείου Σχολής), βουτώντας το χρωστήρα μου στο προσωπικό μου αρχείο και στα αποστάγματα της θύμησής μου, που σιγά, σιγά, εξατμίζονται…. Δεν ξέρω αν τα κατάφερα. Εσείς θα το κρίνετε τούτο».
