Σε βαρύτατες καταγγελίες προχώρησε το Αγροτικό και Κτηνοτροφικό Κόμμα Ελλάδας (ΑΚΚΕΛ), μετά την επίσημη απάντηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σε επιστολή του προέδρου του κόμματος, Βάκη Τσιομπανίδη.
Σύμφωνα με την Κομισιόν, η ελληνική κυβέρνηση δεν υπέβαλε κανένα αίτημα για χρηματοδότηση μέτρων στήριξης των κτηνοτρόφων που επλήγησαν από την ευλογιά αιγοπροβάτων (SGP) και την πανώλη των μικρών μηρυκαστικών (PPR).
Συγκεκριμένα, η Επιτροπή επισημαίνει ότι:
- Η Ελλάδα δεν αξιοποίησε τα διαθέσιμα κονδύλια που συγχρηματοδοτούνται έως 30% για τον έλεγχο ζωονόσων, ούτε ζήτησε δωρεάν εμβόλια από την ευρωπαϊκή τράπεζα εμβολίων.
- Δεν υπέβαλε αίτημα για έκτακτη οικονομική ενίσχυση ώστε να καλυφθούν οι απώλειες εισοδήματος λόγω περιορισμών στο εμπόριο.
- Δεν ενεργοποίησε το Μέτρο Μ23 του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης, ούτε αξιοποίησε το Στρατηγικό Σχέδιο της ΚΑΠ 2023-2027.
- Δεν θεσπίστηκε κανένα καθεστώς κρατικών ενισχύσεων, παρότι υπάρχουν ευρωπαϊκά εργαλεία όπως ο Κανονισμός ABER και οι Κατευθυντήριες Γραμμές για τον αγροτικό τομέα.
Το ΑΚΚΕΛ καταγγέλλει την «εγκληματική αδράνεια της κυβέρνησης» και κάνει λόγο για «εγκατάλειψη του πρωτογενούς τομέα και προδοσία των κτηνοτρόφων» που αντιμετωπίζουν τις συνέπειες των επιδημιών και ζητά άμεση δράση. Συγκεκριμένα, απαιτεί την υποβολή αιτημάτων συγχρηματοδότησης και δωρεάν εμβολίων, την ενεργοποίηση των διαθέσιμων ευρωπαϊκών και εθνικών προγραμμάτων, καθώς και τη δημιουργία καθεστώτων κρατικών ενισχύσεων για τους πληγέντες.
Η Κομισιόν ξεκαθαρίζει ότι η ΕΕ διαθέτει τα κατάλληλα εργαλεία, ακόμα και για την αποζημίωση των διαφυγόντων κερδών, αλλά απαιτείται πρωτοβουλία από τα κράτη-μέλη. Μέχρι στιγμής, όμως, η Ελλάδα δεν έχει κινήσει καμία διαδικασία.
Η απάντηση της Κομισιόν στον πρόεδρο του ΑΚΚΕΛ:
«Θέμα: Έκτακτη οικονομική στήριξη για τους κτηνοτρόφους που επλήγησαν από την ευλογιά των αιγοπροβάτων και την πανώλη των μικρών μηρυκαστικών στην Ελλάδα
Αγαπητέ κύριε Τσιομπανίδη,
Σας ευχαριστώ για την επιστολή σας της 28ης Αυγούστου 2025 προς τον Επίτροπο Hansen σχετικά με τη δύσκολη κατάσταση των Ελλήνων κτηνοτρόφων σε σχέση με τα κρούσματα ευλογιάς των αιγοπροβάτων (SGP) και πανώλης των μικρών μηρυκαστικών (PPR) και ζητώντας οικονομική στήριξη. Μου ζήτησε να απαντήσω εκ μέρους του.
Παρακαλώ να είστε βέβαιοι ότι η Επιτροπή γνωρίζει πλήρως την κατάσταση.
Ενώ ορισμένα από τα μέτρα που προτείνετε εμπίπτουν στην αρμοδιότητα των κρατών μελών, το νομοθετικό πλαίσιο σε επίπεδο Ένωσης περιλαμβάνει μέτρα ελέγχου κατά της εξάπλωσης του SGP και του PPR στον κανονισμό (ΕΕ) 2016/429 (1) και στον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό (ΕΕ) 2020/687 (2), συμπεριλαμβανομένης της άμεσης θανάτωσης ζώων σε εγκαταστάσεις εστιών και της δημιουργίας ζωνών περιορισμένης πρόσβασης γύρω από εστίες. Ο εμβολιασμός μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως πρόσθετο μέτρο σύμφωνα με τον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό (ΕΕ) 2023/361 (3) της Επιτροπής.
Ορισμένα μέτρα ελέγχου ασθενειών είναι επιλέξιμα για συγχρηματοδότηση από την ΕΕ έως και 30% κατ’ ανώτατο όριο, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2021/690 (4) και την εκτελεστική απόφαση της Επιτροπής C(2023) 8926 (5), παράρτημα 3 (6).
Η οικονομική στήριξη της ΕΕ για την επιτήρηση του ΣΣΑ είναι επίσης διαθέσιμη σε περιοχές υψηλού κινδύνου μέσω δύο συγκεκριμένων συγχρηματοδοτούμενων προγραμμάτων (TAD και THRACE) και η τράπεζα εμβολίων του ΣΣΑ της ΕΕ μπορεί να αποστέλλει δόσεις εμβολίου δωρεάν. Μέχρι σήμερα δεν έχει ληφθεί κανένα αίτημα προς αυτή την κατεύθυνση από την Ελλάδα.
Όσον αφορά την απώλεια εισοδήματος, μπορεί να χορηγηθεί έκτακτη στήριξη (7), κατόπιν αιτήματος του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους, για να ληφθούν υπόψη οι περιορισμοί στο ενδοενωσιακό εμπόριο και το εμπόριο τρίτων χωρών, που μπορεί να προκύψουν από την εφαρμογή μέτρων για την καταπολέμηση της εξάπλωσης ασθενειών στα ζώα. Η στήριξη θα καλύπτει τις απώλειες στην αγορά που υφίστανται οι αγρότες που βρίσκονται σε περιοχή που έχει τεθεί υπό περιορισμό μετακίνησης λόγω κτηνιατρικών μέτρων, αλλά όχι σε μολυσμένη αγρόκτημα (8). Μέχρι σήμερα, δεν έχει ληφθεί κανένα αίτημα στήριξης από την Ελλάδα, η οποία χρειάζεται να το συγχρηματοδοτήσει.
Όπως σωστά επισημάνατε, μπορεί επίσης να παρασχεθεί στήριξη στο πλαίσιο του Ελληνικού Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης 2014-2022 (9) και του Στρατηγικού Σχεδίου Κοινής Γεωργικής Πολιτικής (ΚΓΠ) 2023-2027 (ΣΣΠ) (10) για επενδύσεις που στοχεύουν στην αποκατάσταση του γεωργικού δυναμικού μετά από καταστροφικά γεγονότα. Το Μέτρο (M23) παρέχει στήριξη ρευστότητας σε αγροκτήματα που υφίστανται απώλεια 30% παραγωγής ή δυναμικού, συμπεριλαμβανομένης της περίπτωσης των ζωικών ασθενειών. Εναπόκειται στις Διαχειριστικές Αρχές να διαθέσουν χρηματοδότηση σε τέτοιες παρεμβάσεις.
Επιπλέον, η Ελλάδα μπορεί επίσης να θεσπίσει καθεστώτα κρατικών ενισχύσεων για την υποστήριξη των αγροτών για απώλειες που προκύπτουν από επιδημίες ζωικών ασθενειών. Τέτοια καθεστώτα μπορούν να εφαρμοστούν απευθείας στο πλαίσιο του Κανονισμού Απαλλαγής κατά Κατηγορία για τη Γεωργία (ABER) (11) ή να κοινοποιηθούν στην Επιτροπή για έγκριση βάσει των Κατευθυντήριων Γραμμών για τις Κρατικές Ενισχύσεις στον Αγροτικό Τομέα (12). Αυτά τα πλαίσια παρέχουν ευέλικτα εργαλεία για την κάλυψη, μεταξύ άλλων, του κόστους των μέτρων εξάλειψης, ελέγχου και πρόληψης, της αποζημίωσης για την αξία των θανατωμένων ζώων και των απωλειών εισοδήματος που προκύπτουν από περιορισμούς μετακίνησης ή εμπορίας.
Μπορώ να σας διαβεβαιώσω ότι η Επιτροπή παρακολουθεί συνεχώς την εξέλιξη της κατάστασης και είναι έτοιμη να βοηθήσει εντός των ορίων των διαθέσιμων πόρων και του νομικού πλαισίου.
Με εκτίμηση,
Brigitte MISONNE»
