«Τα σχέδια έκτακτης ανάγκης της Τουρκίας για πόλεμο κατά της Ελλάδας — που στοχεύουν ιδιαίτερα τη Δυτική Θράκη και τα νησιά του Αιγαίου — υπέστησαν σοβαρό πλήγμα λόγω της ενισχυμένης στρατιωτικής παρουσίας των Ηνωμένων Πολιτειών και της Γαλλίας σε υποστήριξη της ελληνικής άμυνας, προκαλώντας κύμα έντονης κριτικής από την ολοένα και πιο απογοητευμένη ηγεσία της Τουρκίας, συμπεριλαμβανομένου του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, τα τελευταία χρόνια», αναφέρει αποκαλυπτικό δημοσίευμα της ιστοσελίδας Nordic Monitor.
Αναλυτικά το άρθρο αναφέρει:
Η στρατιωτική στρατηγική της Τουρκίας για μια πιθανή εισβολή σε ελληνικό έδαφος, ιδίως στη Δυτική Θράκη, είχε σχεδιαστεί για να εκμεταλλευτεί ένα μικρό παράθυρο ευκαιρίας, το οποίο οι Τούρκοι στρατηγοί προέβλεπαν ότι θα κλείσει γρήγορα με την άμεση παρέμβαση των ΗΠΑ και της Ευρώπης μετά από οποιαδήποτε τουρκική επίθεση.
Αυτά τα μυστικά σχέδια αποκαλύφθηκαν για πρώτη φορά κατά τη διάρκεια της δίκης «Sledgehammer» (σ.σ. Βαριοπούλα) το 2010 στην Κωνσταντινούπολη, η οποία εξέθεσε τη νοοτροπία των σκληροπυρηνικών Τούρκων στρατηγών που εξέταζαν τέτοια ενδεχόμενα. Την εποχή εκείνη, οι αποκαλύψεις δεν προσέλκυσαν ιδιαίτερη προσοχή, πιθανώς επειδή ήταν θαμμένες στα παραρτήματα ενός εκτενούς φακέλου, ο οποίος εστίαζε κυρίως στην εσωτερική διαμάχη μεταξύ επιφανών στρατιωτικών ηγετών και της πολιτικής κυβέρνησης.
Σεμινάριο… πολέμου
Ωστόσο, τα συντριπτικά στοιχεία του φακέλου της υπόθεσης — συμπεριλαμβανομένων επικυρωμένων εγγράφων, ηχογραφήσεων και εκθέσεων του Γενικού Επιτελείου — επιβεβαίωσαν ότι λεπτομερή πολεμικά σχέδια είχαν πράγματι συζητηθεί κατά τη διάρκεια ενός στρατιωτικού σεμιναρίου που πραγματοποιήθηκε στις 5-7 Μαρτίου 2003, υπό την ηγεσία του τότε διοικητή του 1ου Σώματος Στρατού, στρατηγού Çetin Doğan. Στο σεμινάριο συμμετείχαν περίπου 30 ανώτεροι αξιωματικοί.
Με έδρα την Κωνσταντινούπολη, το 1ο Σώμα Στρατού έχει ως αποστολή την υπεράσπιση της περιοχής της Θράκης της Τουρκίας, που συνορεύει με την Ελλάδα, καθώς και την ασφάλεια του Βοσπόρου, της Κωνσταντινούπολης και της ευρύτερης περιοχής της Μαρμαράς. Στο σεμινάριο συμμετείχαν επίσης εκπρόσωποι του Γενικού Επιτελείου της Τουρκίας και άλλων στρατιωτικών μονάδων.
Κεντρικό άξονα του πολεμικού σχεδίου αποτελούσε μια στρατιωτική επιχείρηση στο Αιγαίο, με συμπληρωματικές ενέργειες στην περιοχή της Θράκης στην Ελλάδα για την υποστήριξη του κύριου θέατρου επιχειρήσεων. Οι σχεδιαστές τόνισαν ότι οποιαδήποτε στρατιωτική ενέργεια στη Θράκη δεν πρέπει να επικεντρώνεται στην κατάκτηση εδαφών, αλλά στην πρόκληση μέγιστης ζημιάς στις εχθρικές δυνάμεις. Ο στόχος ήταν η τιμωρία και όχι η κατάληψη.
«Τα μέτρα που θα ληφθούν στη Θράκη πρέπει να υποστηρίξουν την επιχείρηση στο Αιγαίο», ανέφερε η τελική έκθεση του σεμιναρίου. «Ο στόχος σε αυτή την περιοχή πρέπει να είναι λιγότερο η κατάκτηση εδαφών και περισσότερο η καταστροφή όσο το δυνατόν περισσότερων εχθρικών δυνάμεων».
Μια περίληψη της απόρρητης έκθεσης του σεμιναρίου παρουσιάστηκε στους συμμετέχοντες σε μια παρουσίαση PowerPoint, αντίγραφο της οποίας αποκτήθηκε αργότερα από το Nordic Monitor.
Το σεμινάριο αποκάλυψε επίσης την επικρατούσα νοοτροπία μεταξύ των Τούρκων στρατιωτικών σχεδιαστών της εποχής, ιδίως εκείνων με αντιαμερικανικές και αντιατλαντικές απόψεις. Αν και ο Ερντογάν αρχικά ήρθε σε σύγκρουση με αυτούς τους αξιωματικούς, τελικά σχημάτισε μια δεκαετή πολιτική συμμαχία μαζί τους και τους πολιτικούς υποστηρικτές τους, γνωστούς συλλογικά ως Ulusalcılar (νεοεθνικιστές), το 2014.
Η Τουρκία θα είχε μόνο τρεις έως τέσσερις ημέρες για να επιτύχει τους στόχους της
Σύμφωνα με την έκθεση του σεμιναρίου, οι Τούρκοι στρατηγοί προέβλεπαν ότι το ΝΑΤΟ και η ΕΕ θα παρενέβαιναν γρήγορα εάν η Τουρκία εξαπέλυε στρατιωτική επίθεση στην περιοχή της Θράκης στην Ελλάδα. Κατά συνέπεια, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η Τουρκία θα είχε μόνο τρεις έως τέσσερις ημέρες για να επιτύχει τους στόχους της — αρκετό χρόνο για να προκαλέσει σημαντικές ζημίες στις ελληνικές δυνάμεις, αλλά όχι αρκετό για μακροχρόνια κατοχή. Ο τελικός στόχος, υποστήριξαν, ήταν να καταλάβουν τον έλεγχο των νησιών του Αιγαίου.
Αν και αυτά τα σχέδια ενδέχεται να έχουν εξελιχθεί, αναθεωρηθεί και επικαιροποιηθεί με την πάροδο του χρόνου, η βασική τους δομή και ο γενικός τους στόχος θεωρείται ότι έχουν παραμείνει αμετάβλητα. Ωστόσο, το στρατηγικό τοπίο έχει αλλάξει δραματικά, προς μεγάλη απογοήτευση των πολεμικών σχεδιαστών της Τουρκίας, καθιστώντας μια στρατιωτική επίθεση κατά της Ελλάδας πιο δύσκολη από ό,τι στο παρελθόν.
Οι συμφωνίες με ΗΠΑ και Γαλλία της Αθήνας
Οι πρόσφατες συμφωνίες στρατιωτικής συνεργασίας της Ελλάδας με τις ΗΠΑ και τη Γαλλία — ιδίως εκείνες που παρέχουν στις ΗΠΑ διευρυμένη πρόσβαση σε ελληνικές στρατιωτικές και ναυτικές βάσεις — έχουν υπονομεύσει σοβαρά τα σχέδια εισβολής της Τουρκίας.
Η παρουσία αμερικανικών στρατευμάτων σε αυτές τις εγκαταστάσεις καθιστά πολύ πιο επικίνδυνο για την Τουρκία να στοχεύσει ελληνικά στρατιωτικά μέσα, καθώς κάτι τέτοιο θα μπορούσε να προκαλέσει άμεση αντιπαράθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, κάτι που η Άγκυρα επιθυμεί να αποφύγει.
Αυτό είναι αναμφίβολα ένας βασικός παράγοντας πίσω από την όλο και πιο εχθρική ρητορική της Άγκυρας απέναντι στην αμυντική εμπλοκή των ΗΠΑ στην Ελλάδα και την έντονη αντίθεσή της στην ενίσχυση των αμυντικών δεσμών της Ελλάδας με τις ΗΠΑ και τη Γαλλία.
Η απογοήτευση Ερντογάν
Κατά τη διάρκεια κοινής συνέντευξης Τύπου με τον πρωθυπουργό της Ουγγαρίας Βίκτορ Όρμπαν στην Άγκυρα στις 11 Νοεμβρίου 2021, ο Τούρκος πρόεδρος Ερντογάν εξέφρασε δημοσίως την απογοήτευσή του, δηλώνοντας: «Η ίδια η Ελλάδα έχει πλέον καταστεί βάση των Ηνωμένων Πολιτειών. Δεν μπορώ καν να μετρήσω τον αριθμό των αμερικανικών βάσεων στην Ελλάδα, είναι πάρα πολλές. Αν κοιτάξετε τον χάρτη, η ίδια η Ελλάδα μοιάζει με αμερικανική στρατιωτική βάση. Αυτή είναι η πραγματικότητα. Γιατί δημιουργούνται όλες αυτές οι βάσεις και για ποιο σκοπό; Έχουμε ρωτήσει — ο υπουργός Άμυνας, ο υπουργός Εξωτερικών και εγώ έχουμε ρωτήσει τον πρόεδρο Μπάιντεν και άλλους — και συνεχίζουμε να λαμβάνουμε αόριστες απαντήσεις. Δεν είναι ειλικρινείς. Έχουν επιλέξει λάθος γείτονα και η χρήση της Ελλάδας ως βάσης στο Αιγαίο είναι λάθος προσέγγιση».
Ο Ερντογάν επανέλαβε παρόμοιες επικρίσεις κατά των ΗΠΑ, της Ελλάδας και της Γαλλίας σε δημόσιες συγκεντρώσεις, ενώ ανώτατοι κυβερνητικοί και στρατιωτικοί ηγέτες επανέλαβαν τα ίδια επιχειρήματα.
Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν αρνηθεί τις κατηγορίες της Τουρκίας, υποστηρίζοντας ότι η αμερικανική εμπλοκή με την Ελλάδα δεν αποτελεί απειλή για την Τουρκία, η οποία παραμένει σύμμαχος στο ΝΑΤΟ. Στις 18 Οκτωβρίου 2022, ο πρεσβευτής των ΗΠΑ στην Τουρκία, Τζέφ Φλέικ, έγραψε στο Twitter: «Η αμυντική μας συνεργασία με την Ελλάδα ενισχύει την ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ, υποστηρίζοντας την Ουκρανία και τους συμμάχους μας στο ΝΑΤΟ στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. Ο κοινός μας στόχος με την Τουρκία και την Ελλάδα είναι η ειρήνη, η ασφάλεια και η σταθερότητα σε ολόκληρη την περιοχή».
H αμυντική συνεργασία μεταξύ των ΗΠΑ και της Ελλάδας
Τα τελευταία χρόνια, η αμυντική συνεργασία μεταξύ των ΗΠΑ και της Ελλάδας έχει ενταθεί, με επεκταμένες κοινές στρατιωτικές ασκήσεις, ανανεωμένες συμφωνίες και αυξημένη στρατιωτική βοήθεια, που συνέβαλαν στην ενίσχυση του ρόλου της Ελλάδας στην περιφερειακή και διατλαντική ασφάλεια.
Το 2019 και το 2021, η Ελλάδα και οι ΗΠΑ ανανέωσαν τη Συμφωνία Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας (MDCA) του 1990, παρέχοντας στις αμερικανικές δυνάμεις μεγαλύτερη πρόσβαση σε ελληνικές βάσεις, συμπεριλαμβανομένης της Αλεξανδρούπολης, που βρίσκεται κοντά στα τουρκικά σύνορα, και της κρίσιμης βάσης του κόλπου της Σούδας στην Κρήτη.
Οι ΗΠΑ έχουν επίσης πουλήσει αμυντικά συστήματα αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων στην Ελλάδα, βοήθησαν στον εκσυγχρονισμό των μαχητικών αεροσκαφών F-16 και εξετάζουν το ενδεχόμενο πώλησης μαχητικών πέμπτης γενιάς στην Ελληνική Πολεμική Αεροπορία. Οι ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ και της Ελλάδας συμμετέχουν σε περισσότερες από 15 μεγάλες κοινές στρατιωτικές ασκήσεις ετησίως.
Η παρουσία των ΗΠΑ στην Αλεξανδρούπολη, ένα λιμάνι μόλις 40 χιλιόμετρα από τα τουρκικά σύνορα, έχει προκαλέσει ιδιαίτερη ανησυχία στην Άγκυρα. Η βάση χρησιμεύει ως ζωτικός κόμβος διαμετακόμισης για τις δυνάμεις των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ που μεταφέρουν εξοπλισμό στην Ανατολική Ευρώπη, παρακάμπτοντας αποτελεσματικά τον ελεγχόμενο από την Τουρκία Βόσπορο. Ομοίως, η πιθανή στάθμευση αμερικανικών στρατευμάτων στα νησιά του Αιγαίου έχει αναδειχθεί ως ένα άλλο σημαντικό σημείο τριβής για τους Τούρκους ηγέτες.
H συμφωνία Αθήνας – Παρισίων
Η Γαλλία, επίσης, έχει ενισχύσει την αμυντική στάση της Ελλάδας. Τον Σεπτέμβριο του 2021, η Αθήνα και το Παρίσι υπέγραψαν μια ιστορική αμυντική συμφωνία που δεσμεύει την αμοιβαία στρατιωτική υποστήριξη σε περίπτωση ένοπλης επίθεσης εναντίον οποιασδήποτε από τις δύο χώρες. Η συμφωνία διευκόλυνε την προμήθεια προηγμένου γαλλικού οπλισμού από την Ελλάδα, συμπεριλαμβανομένων μαχητικών αεροσκαφών Rafale, πυραύλων, φρεγατών και ελικοπτέρων.
Αυτές οι εξελίξεις έχουν περιορίσει σοβαρά την στρατιωτική ευελιξία της Τουρκίας και υπονομεύουν τα σχέδια εισβολής της στην Ελλάδα. Ως αποτέλεσμα, τόσο οι Τούρκοι πολιτικοί όσο και οι στρατιωτικοί ηγέτες έχουν εντείνει τις επικρίσεις τους κατά της τριμερούς αμυντικής συνεργασίας μεταξύ Ελλάδας, ΗΠΑ και Γαλλίας, θεωρώντας την ως άμεσο εμπόδιο στις στρατηγικές φιλοδοξίες της Τουρκίας στην περιοχή.
Το συμπέρασμα της μυστικής έκθεσης
Η μυστική έκθεση του σεμιναρίου υποδηλώνει ότι η σκληρή ρητορική της τουρκικής ηγεσίας δεν αποσκοπεί απλώς στην εσωτερική κατανάλωση, όπως η απόσπαση της προσοχής του κοινού από εσωτερικά ζητήματα όπως οι οικονομικές δυσκολίες, η ανεργία και η αύξηση των τιμών καταναλωτικών αγαθών, ή η συγκέντρωση ψήφων κατά τη διάρκεια των προεκλογικών εκστρατειών, όπως υποστηρίζουν ορισμένοι αναλυτές.
Στην πραγματικότητα, πίσω από την πολεμοχαρή στάση της Τουρκίας απέναντι στην Ελλάδα κρύβεται μια πραγματική στρατηγική σκέψη, η οποία δεν μπορεί να αγνοηθεί ή να παραμεριστεί με τις απολογητικές δικαιολογίες των Τούρκων διπλωματών και των φιλότουρκων αναλυτών, οι οποίοι προσπαθούν να θολώσουν τα πράγματα ισχυριζόμενοι ότι προορίζονται αποκλειστικά για εσωτερική κατανάλωση.
